Rekiny lisie

Rekiny lisie (kosogonowate, rodzina Alopiidae z jednym rodzajem Alopias) mają smukłe, wrzecionowate ciało z krótkim pyskiem, ale rozpoznaje się je od razu po ogonie: górny płat płetwy ogonowej jest wydłużony niemal na połowę długości ciała i przypomina kształtem kosę. Największy gatunek, kosogon (Alopias vulpinus), dorasta do 7,6 metra i około 350 kilogramów, a jego ogon stanowi połowę lub więcej długości ciała. Najmniejszy i najczęściej spotykany przez nurków gatunek, kosogon pelagiczny (Alopias pelagicus), osiąga zwykle około 3 metrów, maksymalnie do 3,5 metra u samców i 3,8 metra u samic, ma duże oczy, wypukłe czoło, ciemnoniebieski grzbiet i białe podbrzusze. Ogonem rekin poluje: okrąża ławicę mniejszych ryb lub kalmarów, spycha ją w zwarty kłąb, po czym uderza w zdobycz wydłużonym płatem ogona, ogłuszając ją lub zabijając na miejscu. Rekiny lisie są jajożyworodne, a zarodki w łonie matki zjadają własne rodzeństwo.

Malapascua na Filipinach daje najbardziej przewidywalne spotkania: około 90% szans na zobaczenie rekina lisiego, niezależnie od pory roku. Od 2022 roku rekiny najczęściej odwiedzają stację czyszczącą na Kimud Shoal, na głębokości około 12 metrów; wcześniej główną areną było pobliskie, głębsze Monad Shoal (22-27 metrów), wymagające stopnia Advanced Open Water. Łodzie wypływają jeszcze przed świtem, bo rekiny mają wyjątkowo duże oczy przystosowane do słabego światła i wycofują się w głąb, gdy robi się zbyt jasno; najlepszą widoczność i aktywność notuje się od stycznia do kwietnia. Podobną szansę, choć nieco głębiej (15-30 metrów), daje Fuvahmulah na Malediwach: kosogony pelagiczne pojawiają się tam przy stacjach czyszczących Thoondu i One Palm najczęściej między 6 a 8 rano, przez cały rok, z najlepszą porą w sezonie suchym od grudnia do kwietnia. Rzadziej i głębiej spotyka się je w Egipcie, przy Wyspach Braci i Rafie Dedalus w Złotym Trójkącie: sezon trwa tam od września do stycznia, a stacje czyszczące sięgają około 40 metrów.

Wobec nurków rekiny lisie są płochliwe, nie agresywne: przy pierwszym kontakcie zwykle zmieniają kierunek i odpływają, a podczas czyszczenia krążą powoli z opuszczonym ogonem, niemal w transie, znikając niemal natychmiast po nagłym ruchu, chmurze bąbelków czy flescie aparatu. Ograniczenie ruchu i trzymanie się poniżej linii wzroku rekina zwiększają szansę, że zostanie dłużej w zasięgu wzroku, a wybór pory (świt) i miejsca robi resztę: na Malapascua szansa sięga około 90% niezależnie od pory roku, na Fuvahmulah rekiny bywają widywane regularnie przez cały rok, a w Egipcie jedynie sezonowo i okazjonalnie. Status ochronny różni się w zależności od gatunku: kosogon (Alopias vulpinus) figuruje na liście IUCN jako narażony na wyginięcie, a kosogon pelagiczny (Alopias pelagicus), najczęściej spotykany przy Malapascua i Fuvahmulah, jako zagrożony wyginięciem, przy malejącej populacji; największym zagrożeniem dla całego rodzaju pozostają połowy komercyjne na mięso, olej z wątroby, skórę i płetwy.