Fauna i przeżycia nurkowe
Wybierz, co chcesz spotkać pod wodą. Każda karta prowadzi do huba z tabelą „gdzie i kiedy" oraz wyprawami, które dają na to szansę.
Rekiny
Bull sharkiBull sharki, czyli żarłacze tępogłowe, najpewniej spotkasz w sezonie listopad-marzec przy Playa del Carmen w Meksyku, gdzie na głębokości około 25 m gromadzą się głównie samice. Drugie pewne miejsce to Beqa Lagoon na Fidżi, gdzie żarłacze tępogłowe pojawiają się przy Shark Reef Marine Reserve przez cały rok, obok rekinów tygrysich i białopłetwych rafowych.
LongimanusNajpewniejsze miejsce na spotkanie longimanusa to egipskie Głębokie Południe: Elphinstone Reef koło Marsa Alam we wrześniu-listopadzie oraz Wyspy Braci (Brothers Islands) od maja do grudnia, gdzie ten rekin oceaniczny krąży tuż pod powierzchnią wody, czasem podpływając na 20-50 cm do nurka. Drugie pewne miejsce leży po drugiej stronie Atlantyku: Cat Island na Bahamach, gdzie od maja do czerwca płytkie, spokojne wody nad otwartym oceanem dają fotografom bliski kontakt z tym gatunkiem.
Rekiny lisieRekiny lisie (kosogony) najpewniej zobaczysz o świcie na stacji czyszczącej: na Filipinach przy Malapascua (Kimud Shoal, dawniej Monad Shoal) szansa sięga około 90% przez cały rok, a na Malediwach przy Fuvahmulah (Atole Południowe) pojawiają się regularnie przez cały rok, najlepiej w porze suchej grudzień-kwiecień. W Egipcie, przy Wyspach Braci i Rafie Dedalus, spotkanie jest rzadsze i głębsze: sezonowo od września do stycznia.
Rekiny młotyNajwiększe na świecie ławice rekinów młotów tworzą się przy Wyspie Kokosowej w Kostaryce w sezonie czerwiec-grudzień, a przy wyspie Fuvahmulah na Malediwach widuje się je od stycznia do kwietnia. Ściany młotów pojawiają się też przy wyspie Wolf na Galapagos przez cały rok oraz sezonowo na Sipadanie w Malezji i w Deep South w Egipcie.
Rekiny rafoweNajpewniejsze miejsce na rekiny rafowe to Wyspa Kokosowa w Kostaryce, gdzie żarłacze rafowe białopłetwe (Triaenodon obesus) odpoczywają dziesiątkami w rejonie Manuelita przez cały rok, a nocą polują w grupach liczących nawet kilkaset osobników. Na Barracuda Point przy Sipadanie w Malezji (kwiecień-grudzień) i przy Castle Rock w Komodo (kwiecień-listopad) białopłetwe i szare żarłacze rafowe pojawiają się niemal na każdym nurkowaniu, a w płytkich lagunach Malediwów i Raja Ampat dominują mniejsze żarłacze czarnopłetwe (Carcharhinus melanopterus).
Rekiny tygrysieFuvahmulah na Malediwach to jedyne na świecie miejsce z praktycznie gwarantowanymi, całorocznymi spotkaniami z rekinem tygrysim: dzięki głębokim oceanicznym urwiskom tuż przy wyspie. Na Bahamach, przy Tiger Beach, rekiny widać cały rok, ale najwięcej dużych samic przypływa od października do stycznia, w sezonie ich rozrodu.
Rekiny wielorybieNajpewniejsze miejsce na spotkanie z rekinem wielorybim to South Ari Atoll na Malediwach, gdzie widać go przez cały rok, ze szczytem sezonu styczeń-marzec. Przy oceanicznej wyspie Darwin na Galapagos rekiny wielorybie pojawiają się od czerwca do listopada, a u wybrzeży meksykańskiego Jukatanu najliczniej gromadzą się od maja do września.Ssaki morskie
DelfinyNajpewniejsze miejsca na spotkanie z delfinami to Sataya (Dolphin Reef) i Samadai w Marsa Alam, gdzie stada delfinów długoszczękich odpoczywają w płytkich lagunach przez cały rok, czasem w grupach 80-100 osobników. Na wyprawach nurkowych delfiny butlonose towarzyszą też rekinom młotom przy Wolf i Darwin na Galapagos oraz pojawiają się sezonowo przy Poor Knights w Nowej Zelandii i Turneffe Atoll w Belize, choć bez gwarancji spotkania.
OrkiOrki na wyprawach nurkowych spotyka się niemal wyłącznie na snorkelingu lub z pokładu łodzi, nie na klasycznym nurkowaniu z butlą. Najpewniejszym miejscem na świecie jest norweski Skjervøy koło Tromsø, gdzie od listopada do stycznia orki ciągną za wędrującymi śledziami. W katalogu Umiko orki bywają też sezonowo przy Galapagos oraz w nowozelandzkim rezerwacie Poor Knights Islands (listopad-kwiecień), zawsze jako dziki, niegwarantowany dodatek do programu.
WielorybyHumbaki widuje się przy dwóch destynacjach z katalogu Umiko: w Tofo w Mozambiku od czerwca do listopada, ze szczytem lipiec-wrzesień, oraz przy Grand Turk na Turks i Caicos od stycznia do kwietnia, najliczniej styczeń-marzec. Na świecie najbardziej znane miejsca do pływania z humbakami to Tonga (lipiec-październik) i Silver Bank w Dominikanie (styczeń-kwiecień), oba poza obecną ofertą Umiko. Niemal wszędzie to snorkeling, nie nurkowanie ze scubą: przepisy w Tonga i na Silver Bank wprost zakazują butli.
DugonieDugonie to spokojne ssaki morskie żywiące się wyłącznie trawą morską, spokrewnione bliżej ze słoniami niż z delfinami. W Egipcie, w zatoce Abu Dabbab niedaleko Marsa Alam, od lat rezyduje para dugoni znanych lokalnie jako Dennis i Dougal, ale spotkanie nie jest gwarantowane: to dzikie i płochliwe zwierzę, którego dotykać ani gonić nie wolno.
Uchatki (lwy morskie)Uchatka galapagoska (Zalophus wollebaeki) jest endemitem archipelagu Galapagos w Ekwadorze i widuje się ją tam przez cały rok. Z lwami morskimi kalifornijskimi (Zalophus californianus) w kolonii Los Islotes przy La Paz w Meksyku nurkuje się od września do maja: latem kolonia jest zamknięta na czas rozrodu. W obu miejscach najbardziej zaczepne wobec nurków są młode, które podpływają blisko i bawią się bąbelkami.Żółwie i gady
Żółwie morskieNajpewniej spotkasz żółwia morskiego na Sipadan w Malezji, gdzie na jednym nurkowaniu bywa ich kilkanaście, w tym przy słynnym Turtle Tomb. Dobre szanse dają też rafy Moalboal na Cebu i wraki w Coron na Filipinach, Marsa Alam w Egipcie oraz Komodo w Indonezji w sezonie kwiecień-listopad.
Legwany morskieLegwan morski to jedyna na świecie jaszczurka żerująca w morzu: endemit widoczny wyłącznie na Galapagos w Ekwadorze. Pod wodą żeruje głównie przy Fernandinie, gdzie duże samce nurkują po glony na głębokość do 30 metrów i zostają pod wodą nawet godzinę. Najlepiej widać to w chłodnej porze roku (czerwiec-grudzień), zwykle około południa, gdy prąd Cromwella schładza wodę i podnosi z głębin bogate w składniki odżywcze algi.Płaszczki i ryby
MantyNajpewniejsze miejsce na spotkanie z mantą to Hanifaru Bay na Malediwach w sezonie maj-listopad, gdzie żeruje naraz nawet ponad 200 mant rafowych, choć obowiązuje tam wyłącznie snorkeling. Do nurkowania z butlą lepiej sprawdzają się stacje czyszczące: North Ari Atoll i Addu Atoll na Malediwach, Raja Ampat (październik-kwiecień) i Komodo w Indonezji oraz Wyspa Kokosowa w Kostaryce (czerwiec-grudzień).
Mola-mola (samogłów)Najbardziej znane miejsce spotkań z mola-mola (samogłowem) to Crystal Bay przy Nusa Penida na Bali w Indonezji, w sezonie lipiec-październik ze szczytem w sierpniu i wrześniu, choć nurkowie widują tam zwykle spokrewniony gatunek Mola alexandrini, nie klasyczny Mola mola. W katalogu Umiko samogłów bywa widywany sezonowo, bez gwarancji spotkania, na Galapagos i przy Poor Knights Islands w Nowej Zelandii.
BarakudyBarakudy to smukłe rafowe drapieżniki, które potrafią zbijać się w wirujące ławice zwane tornadem barakud. Najpewniej zobaczysz je przy Sipadanie w Malezji, gdzie punkt nurkowy Barracuda Point wziął nazwę od takich właśnie spiralnych ław.
Napoleon (wargacz garbogłowy)Napoleon, czyli wargacz garbogłowy, to największa ryba z rodziny wargaczowatych: dorosłe osobniki przekraczają dwa metry i garbują się charakterystycznym guzem na czole. Spotkasz go na rafach Sipadanu i Raja Ampat, choć jako gatunek zagrożony bywa coraz rzadszy.
SkrzydliceSkrzydlice (rodzaj Pterois), zwane też ognicami, to jadowite ryby rafowe rozpoznawalne po wachlarzowatych płetwach piersiowych i pręgowanym, ostrzegawczym ubarwieniu. W rodzimym zasięgu, od Morza Czerwonego przy Marsa Alam po rafy Indonezji i Filipin, są naturalnym elementem rafy widywanym przez cały rok. Na Karaibach, między innymi w wodach Belize i Meksyku, są dziś gatunkiem inwazyjnym bez naturalnych wrogów, którego populację nurkowie i lokalne służby próbują ograniczać odłowem.
Rajki mobula (mobula/diabły morskie)Największe ławice mobuli tworzą się wiosną w Zatoce Kalifornijskiej przy La Ventanie i wyspie Cerralvo w Meksyku (kwiecień-czerwiec): tysiące mobuli Munka (Mobula munkiana) płyną razem w zjawisku znanym jako 'mobula fever', a część z nich wyskakuje nad powierzchnię wody. Na Azorach, przy podwodnej górze Princess Alice Bank (lipiec-wrzesień), w karuzeli krąży większy krewniak, mobula chilijska (Mobula tarapacana), o rozpiętości płetw do 3,7 metra.
Płaszczki (ogończe)Najpewniej spotkasz płaszczkę na Stingray City przy Grand Cayman na Kajmanach: ogończe amerykańskie żyją tam na piaszczystej ławicy w North Sound przez cały rok, przyzwyczajone do dokarmiania z łodzi. Ten sam gatunek pływa też przy Los Roques w Wenezueli, a na nocnym nurkowaniu przy Vaavu Atoll na Malediwach zobaczysz już inny, indopacyficzny gatunek ogończy, żerujący po zmroku.Świat makro
Makro (frogfish, pygmy, nudibranch)Najgęstsze skupiska makro fauny na trasach Umiko leżą wokół Mabul i Kapalai w Malezji, klasyki muck divingu dostępnej przez cały rok, oraz w cieśninie Dampier i przy Misool w Raja Ampat w sezonie październik-kwiecień. Na piaszczystym dnie i wśród gąbek czekają tam koniki morskie karłowate wielkości paznokcia, żabnice (frogfish) udające kamień i dziesiątki gatunków ślimaków nagoskrzelnych w jaskrawych kolorach.
Koniki morskieKoniki morskie to ryby o pionowej sylwetce i chwytnym ogonie, u których to samiec nosi młode w torbie lęgowej. Największe skupiska maleńkich koników pigmejskich, wielkości paznokcia, znajdziesz na gorgoniach w Raja Ampat, a inne gatunki na muckowych dnach wokół Mabul przy Sipadanie.
Nudibranch (ślimaki nagoskrzelne)Nudibranchy to jaskrawe morskie ślimaki bez muszli, których poznano już ponad 2700 gatunków. Ich intensywne barwy to ostrzeżenie, a nie ozdoba. Najlepiej szuka się ich na muckowych dnach wokół Mabul przy Sipadanie i na rafach Raja Ampat, gdzie makro jest wyjątkowo bogate.
Frogfish (żabnice rafowe)Frogfishe to mistrzowie kamuflażu, którzy zamiast pływać chodzą po dnie na przekształconych płetwach i wabią ofiary wędką wyrastającą z głowy. Najlepiej szuka się ich na muckowych dnach wokół Mabul przy Sipadanie i na rafach Raja Ampat, gdzie makro jest wyjątkowo bogate.
Mątwy (mątwa pstra)Mątwę pstrą (Metasepia pfefferi, dziś naukowo Ascarosepion pfefferi), jeden z niewielu głowonogów podejrzewanych o trujące tkanki, najłatwiej znajdziesz na muckowych dnach cieśniny Lembeh w Indonezji i przy Anilao na Filipinach, gdzie widuje się ją przez cały rok. Regularnie pojawia się też na piaszczystym stoku Wainilu w Komodo, na nocnych nurkowaniach w Raja Ampat, przy Mabul w rejonie Sipadanu w Malezji oraz na rafach Moalboal na Cebu.
Krewetki modliszkoweKrewetka modliszkowa pawia (Odontodactylus scyllarus) zadaje cios z przyspieszeniem 102 000 m/s² (10 400 g), jednym z najszybszych ruchów w świecie zwierząt. Najłatwiej spotkać ją na muckowych, piaszczystych dnach Indo-Pacyfiku: w cieśninie Lembeh i w Anilao na Filipinach przez cały rok, a na malezyjskim Sipadanie w rejonie Kapalai, gdzie przewodnicy pokazują ją regularnie obok frogfishy i ślimaków nagoskrzelnych.
OśmiorniceOśmiornica naśladowcza (mimic octopus) potrafi udawać nawet kilkanaście innych zwierząt, od skrzydlicy po węża morskiego, i najłatwiej zobaczyć ją na piaszczystych dnach cieśniny Lembeh oraz w Anilao na Filipinach przez cały rok. Ośmiornica niebieskopierścienna, śmiertelnie jadowita mimo rozmiaru dłoni, chowa się w muszlach i szczelinach przy Mabul w Malezji oraz na stanowisku Wainilu w Komodo. Ośmiornica kokosowa nosi ze sobą połówki skorup kokosa jako przenośną zbroję: pierwszy udokumentowany przypadek użycia narzędzia przez bezkręgowca zaobserwowano właśnie w północnym Sulawesi, w rejonie Lembeh.
Ryby mandarynkiRyby mandarynki (Synchiropus splendidus) to kilkucentymetrowe, jaskrawo ubarwione rybki z rodziny psychodelic (Callionymidae), znane z tańca godowego tuż po zachodzie słońca. Pokaz odbywa się codziennie przez cały rok, więc liczy się przede wszystkim pora dnia, nie pora roku, a najpewniejsze stanowiska to Cieśnina Lembeh w Indonezji (Bianca), Mabul w Malezji (Mandarin Valley) i Malapascua na Filipinach (Lighthouse Reef).Przeżycia i atrakcje nurkowe
Blue HoleGreat Blue Hole to okrągły lej krasowy w Lighthouse Reef, około 70 km od wybrzeża Belize, o średnicy ok. 300 m i głębokości ok. 124 m. Nurkowie schodzą zwykle do 40 m, gdzie w zwapniałych nawisach ściany widać stalaktyty powstałe, gdy jaskinia była jeszcze nad poziomem morza. Najlepsze warunki (najwyższa przejrzystość wody, przed sezonem huraganów) przypadają na kwiecień-czerwiec.
Cenoty i jaskinieCenoty leżą na Jukatanie w Meksyku, głównie na Riwierze Majów, gdzie nurkuje się cały rok w kawernach w zasięgu naturalnego światła dziennego, przy stałej temperaturze wody około 25°C. Najsłynniejsze to system Dos Ojos (82 km zbadanych korytarzy), mroczna Angelita z warstwą siarkowodoru na 28-30 metrach i El Pit, najgłębszy znany korytarz regionu (119,1 m); pełne nurkowanie jaskiniowe poza strefą światła wymaga osobnej certyfikacji cave diver.
Trójkąt KoralowyTrójkąt Koralowy skupia 76 procent światowych gatunków koralowców i 37 procent gatunków ryb rafowych na obszarze 6 milionów km kwadratowych wokół Indonezji, Malezji, Filipin, Papui-Nowej Gwinei, Wysp Salomona i Timoru Wschodniego. Najwięcej gatunków skupia Raja Ampat na Półwyspie Ptasia Głowa w Indonezji, gdzie w jednym punkcie naliczono 553 gatunki koralowców. Sezon nurkowy trwa tam od października do kwietnia. Poza Raja Ampat w regionie nurkuje się w Komodo (kwiecień-listopad) i na Sipadan w Malezji (kwiecień-grudzień, limit 254 nurków dziennie).
Nurkowania w prądzie (drift)Wyjątkowo silny prąd na drift diving spotyka się przy Wyspach Wolf i Darwin na Galapagos, w sezonie zimnym czerwiec-październik, gdzie prędkość bywa większa niż 3 węzły. W Indonezji silne prądy przy Batu Bolong i Castle Rock w Komodo dają jedne z najbardziej ekscytujących dryfów w regionie w porze suchej kwiecień-listopad, a w Raja Ampat najlepsze warunki do drift divingu przypadają na październik-kwiecień. Przy rafie Elphinstone koło Marsa Alam w Egipcie prąd płynący wzdłuż ściany daje dryf do 2 węzłów, a nurkowanie w regionie jest możliwe przez cały rok.
Fotografia podwodnaFotografia makro ma najgęstszy materiał na piaszczystym dnie Mabul i Kapalai przy Sipadanie w Malezji, gdzie żabnice, koniki morskie i ślimaki nagoskrzelne leżą tuż przy obiektywie, a na ścianach samego Sipadanu ten sam wyjazd daje materiał do szerokiego kąta: tornado barakud i duża fauna pelagiczna. Fotografia szerokiego kąta ma swój żywioł na zewnętrznych rafach Coral Sea w Australii, gdzie przy Cod Hole ogromne garupy ziemniaczane podpływają do nurka na wyciągnięcie ręki, a widoczność bywa jedną z najwyższych na świecie. Wybór między makro a szerokim kątem zmienia sprzęt (płaski port i lampa błyskowa do bliskich obiektów, port kopułkowy i światło otoczenia do dużej sceny) i samą trasę wyprawy, bo niewiele miejsc daje oba style naraz.
Krokodyle morskieNurkowanie i snorkeling z krokodylami morskimi (krokodylem amerykańskim, Crocodylus acutus) odbywa się w dwóch miejscach z ugruntowaną praktyką przewodnicką: przy atolu Banco Chinchorro w Meksyku, gdzie jedyny licencjonowany operator prowadzi wyprawy od czerwca do września, oraz w archipelagu Jardines de la Reina na Kubie, dostępnym przez cały rok wyłącznie z liveaboardu, najlepiej w porze suchej od listopada do kwietnia. Spotkanie zawsze odbywa się na snorkelu, w bardzo płytkiej wodzie przy namorzynach, pod okiem doświadczonego przewodnika.
Nurkowania nocneW Sipadan w Malezji, w sezonie kwiecień-grudzień, rekiny białopłetwe rafowe przeczesują rafę grupami po zmroku, ale każdy z nich poluje osobno, w rywalizacji z resztą grupy. Nurkowanie w Egipcie jest możliwe cały rok, a przy Wadi Lahami w Deep South po zmroku koralowce wysuwają czułki i żerują na zooplanktonie, czego w dzień nie widać. W Nowej Zelandii przy Poor Knights Islands zimą (kwiecień-wrzesień) organizuje się dwa nurkowania nocne pod rząd, z bioluminescencyjnym planktonem i węgorzami wypływającymi z jaskiń.
Wielki błękit (pelagiczne)Najgęstsze skupiska rekinów młotów w wodzie otwartej spotkasz przy Darwin i Wolf na Galapagos (czerwiec-październik) oraz na Wyspie Kokosowej w Kostaryce (czerwiec-grudzień), kiedy chłodniejsza woda ściąga stada liczące nawet kilkaset osobników. Przy Elphinstone i w Deep South w Egipcie żarłacze białopłetwe pojawiają się na głębokiej wodzie między październikiem a grudniem, a przy Poor Knights w Nowej Zelandii orki polują na płaszczki od listopada do kwietnia.
Dziewicze rafy koraloweRaja Ampat w Indonezji ma najwyższą znaną koncentrację gatunków koralowców rafotwórczych na świecie: ponad 550 gatunków, czyli około 75% wszystkich opisanych; sezon nurkowy trwa tam od października do kwietnia. Równie nietknięte ściany koralowe spotyka się na Komodo (kwiecień-listopad), w Parku Morskim Sipadan w Malezji (kwiecień-grudzień) i na odległych ławicach Morza Koralowego u wybrzeży Australii.
Tornado sardynekTornado sardynek widoczne przez cały rok kręci się tuż przy brzegu Panagsama Beach w Moalboal (Cebu, Filipiny): stała ławica sardeli utrzymuje się tam niezależnie od pory roku. Sardine run u wschodnich wybrzeży Republiki Południowej Afryki (czerwiec-lipiec) to zupełnie inne zjawisko: sezonowa migracja ławicy wzdłuż KwaZulu-Natal, a nie stały fenomen jak w Moalboal.
Wraki II wojny światowejNajsłynniejsze cmentarzysko wraków II wojny światowej to laguna Truk (Chuuk) w Mikronezji, gdzie nurkuje się cały rok. Podczas operacji Hailstone, 17-18 lutego 1944 roku, US Navy zatopiła tam japońskie okręty wojenne i 32 statki handlowe, a dziś w lagunie spoczywa 50 wraków dostępnych dla nurków. W Addu Atoll na Malediwach Południowych (cały rok, najspokojniej styczeń-kwiecień) spoczywa wrak HMS British Loyalty: 134-metrowy tankowiec na głębokości około 33 metrów.
Nurkowania z zodiakówNurkowanie z zodiaka (RIB-a, pangi) oznacza dojazd do miejsca nurkowego małą, szybką łodzią nadmuchiwaną zamiast wejścia z pokładu dużej jednostki: taka łódź podpływa bezpośrednio nad rafę, a po nurkowaniu odbiera nurków wprost z wody, bez powrotu do liny kotwicznej. Standardem jest to na Galapagos, gdzie cały transport nurków prowadzi lokalna panga, bo duże liveaboardy nie mogą zakotwiczyć bezpośrednio przy miejscach nurkowych. W Komodo tender towarzyszy niemal każdemu nurkowaniu, bo to dryf w silnym prądzie. Na łodziach safari nurkowego południowego Egiptu (Fury Shoals, St. John's) zodiaki dowożą nurków do rozproszonych miejsc nurkowych. Wejście do wody z niskiej burty zodiaka odbywa się techniką backroll, często jako negative entry przy silniejszym prądzie.Źródła zdjęć
- Barakudy: Domena publiczna · źródło
- Blue Hole: Fot. U.S. Geological Survey (USGS), Public domain · źródło
- Bull sharki: Fot. Jerome Paillet (IFREMER), CC BY 4.0 · źródło
- Cenoty i jaskinie: Fot. Luis Miguel Bugallo Sánchez, CC BY-SA 3.0 · źródło
- Delfiny: Fot. Captain Budd Christman, NOAA Corps, Public domain · źródło
- Dugonie: Fot. Rutger Geerling, CC BY-SA 3.0 · źródło
- Dziewicze rafy koralowe: Fot. Wilson44691 at English Wikipedia, Public domain · źródło
- Fotografia podwodna: Fot. Davidhv22, CC BY-SA 4.0 · źródło
- Frogfish (żabnice rafowe): Fot. Diego Delso, CC BY-SA 4.0 · źródło
- Koniki morskie: Domena publiczna · źródło
- Krewetki modliszkowe: Fot. prilfish (Silke Baron), CC BY 2.0 · źródło
- Krokodyle morskie: Fot. Borut Furlan, CC BY-SA 4.0 · źródło
- Legwany morskie: Fot. Sodacan, CC BY-SA 4.0 · źródło
- Longimanus: Fot. Johan Lantz, Malmö SWEDEN, CC BY-SA 3.0 · źródło
- Makro (frogfish, pygmy, nudibranch): Fot. Bernard Dupont, CC BY-SA 2.0 · źródło
- Manty: Fot. jon hanson from london, UK, CC BY-SA 2.0 · źródło
- Mątwy (mątwa pstra): Fot. Lakshmi Sawitri, CC BY 2.0 · źródło
- Mola-mola (samogłów): Fot. Per-Ola Norman, Public domain · źródło
- Napoleon (wargacz garbogłowy): Fot. Julien Bidet for MDC Seamarc, CC BY-SA 4.0 · źródło
- Nudibranch (ślimaki nagoskrzelne): Fot. Géry PARENT, Public domain · źródło
- Nurkowania nocne: Fot. Freaky Fries, CC BY-SA 3.0 · źródło
- Nurkowania w prądzie (drift): Fot. Derek Keats, CC BY 2.0 · źródło
- Nurkowania z zodiaków: Fot. Peter Southwood, CC BY-SA 4.0 · źródło
- Orki: Fot. Robert Pittman, Public domain · źródło
- Ośmiornice: Fot. Rickard Zerpe, CC BY-SA 2.0 · źródło
- Płaszczki (ogończe): Fot. Pauline Walsh Jacobson, CC BY 4.0 · źródło
- Rajki mobula (mobula/diabły morskie): Fot. Nick Bonzey, CC BY-SA 2.0 · źródło
- Rekiny lisie: Fot. Jun V Lao, CC BY-SA 4.0 · źródło
- Rekiny młoty: Fot. Barry Peters, CC BY 2.0 · źródło
- Rekiny rafowe: Domena publiczna · źródło
- Rekiny tygrysie: Fot. Marion Kraschl, CC BY 3.0 · źródło
- Rekiny wielorybie: Fot. User:Zac Wolf (original), en:User:Stefan (cropping), CC BY-SA 2.5 · źródło
- Ryby mandarynki: Fot. Luc Viatour, CC BY-SA 3.0 · źródło
- Skrzydlice: Fot. Magnus Kjaergaard, CC BY 3.0 · źródło
- Tornado sardynek: Fot. Iampjanz, CC BY-SA 4.0 · źródło
- Trójkąt Koralowy: Fot. Akbar Raf, CC BY-SA 4.0 · źródło
- Uchatki (lwy morskie): Fot. Diego Delso, CC BY-SA 4.0 · źródło
- Wielki błękit (pelagiczne): Fot. Laszlo Ilyes, CC BY 2.0 · źródło
- Wieloryby: Fot. Sylke Rohrlach, CC BY-SA 2.0 · źródło
- Wraki II wojny światowej: Fot. montereydiver, CC BY 2.0 · źródło
- Żółwie morskie: Fot. Christoph Schuetzenhofer, CC BY-SA 3.0 · źródło




