Krokodyle morskie

Nurkowanie i snorkeling z krokodylami morskimi (krokodylem amerykańskim, Crocodylus acutus) odbywa się w dwóch miejscach z ugruntowaną praktyką przewodnicką: przy atolu Banco Chinchorro w Meksyku, gdzie jedyny licencjonowany operator prowadzi wyprawy od czerwca do września, oraz w archipelagu Jardines de la Reina na Kubie, dostępnym przez cały rok wyłącznie z liveaboardu, najlepiej w porze suchej od listopada do kwietnia. Spotkanie zawsze odbywa się na snorkelu, w bardzo płytkiej wodzie przy namorzynach, pod okiem doświadczonego przewodnika.

Krokodyl morski przy powierzchni wody, paszcza z zębami i odbicie w tafli - zdjęcie poglądowe
Fot. Borut Furlan, CC BY-SA 4.0 · źródło

Gdzie i kiedy

MiejsceKiedyUwagi
Meksyk: Banco Chinchorro (Cayo Centro)czerwiec-wrzesieńJedyny operator z zezwoleniem meksykańskich władz na kontakt z dzikimi krokodylami amerykańskimi prowadzi spotkania na snorkelu w bardzo płytkiej wodzie (1-1,5 m) tuż przy rybackich chatach na Cayo Centro, gdzie żyje szacunkowo 300-500 osobników. W wodzie z gośćmi jest zawsze wytrenowany poskramiacz z długim kijem i dwóch obserwatorów na pomoście, a do zwierzęcia podchodzą naraz maksymalnie dwie osoby; kontakt fizyczny jest zabroniony.
Kuba: Jardines de la Reina (Ogrody Królowej)cały rokTen chroniony od 1996 roku archipelag namorzynowy jest dostępny wyłącznie z liveaboardu wypływającego z portu Jucaro. Przewodnik przywołuje krokodyla głosem znad wody i pozwala gościom wejść na snorkel dopiero, gdy oceni zwierzę jako spokojne; sam zwykle zostaje w łodzi, a spotkanie kończy, rzucając krokodylowi kawałek jedzenia, co odsyła go z powrotem w namorzyny.

Krokodyl amerykański (Crocodylus acutus), nazywany w turystyce nurkowej krokodylem morskim, to jeden z zaledwie dwóch gatunków krokodyli w pełni przystosowanych do życia w słonej wodzie, obok krokodyla różańcowego z Azji i Australii. Gruczoły solne pod językiem pozwalają mu zamieszkiwać ujścia rzek, namorzyny i słone laguny od południowej Florydy i Meksyku przez Karaiby i Amerykę Środkową po północno-zachodnie Peru, a czasem trafia nawet na otwarte morze i bezwodne wysepki. Dorosłe samce mierzą zwykle 2,9-4,1 m i ważą do około 400 kg, samice rzadko przekraczają 3,8 m; wyjątkowe okazy, notowane bardzo rzadko, dorastają do ponad 7 m i wagi powyżej tony. Gatunek figuruje na liście IUCN jako narażony na wyginięcie, a wobec ludzi uchodzi za mniej agresywnego niż krokodyl różańcowy czy krokodyl nilowy: ataki bywają notowane, zwłaszcza w Meksyku, Kostaryce i Panamie, ale ofiary śmiertelne są rzadkie, a samo zwierzę zwykle ucieka na widok człowieka.

Banco Chinchorro, jeden z największych atoli na półkuli północnej i rezerwat biosfery UNESCO w Meksyku, kryje przy swojej głównej wyspie, Cayo Centro, szacunkowo 300-500 krokodyli amerykańskich żyjących w gęstych namorzynach. Jedyny operator z zezwoleniem meksykańskich władz na kontakt z tymi zwierzętami, XTC Dive Center z Xcalak, prowadzi wyprawy od czerwca do września: krokodyle są w Chinchorro przez cały rok, ale poza tym oknem gody, składanie jaj i pogoda robią spotkania mniej przewidywalnymi. Samo spotkanie odbywa się na snorkelu w wodzie głębokiej na 1-1,5 m tuż przy rybackich chatach na palach, bo na scubę jest tu zwyczajnie za płytko. W wodzie zawsze jest wytrenowany poskramiacz z długim kijem, którym ostrzega i uspokaja zwierzę, oraz dwóch obserwatorów na pomoście powyżej; do krokodyla podchodzi naraz maksymalnie dwóch gości, zawsze od przodu, bo atakuje bocznym ruchem szczęk, a nie do przodu, a kontakt fizyczny jest zabroniony. Największy odnotowany tu osobnik miał około 4,5 m.

Jardines de la Reina, kubański archipelag namorzynowy chroniony od 1996 roku, oferuje inny rodzaj spotkania: dostęp jest możliwy wyłącznie z liveaboardu wypływającego z portu Jucaro, a krokodyle amerykańskie żyjące w tutejszych namorzynach są przyzwyczajone do dźwięku silnika łodzi po latach kontaktu z miejscowymi rybakami, którzy czyścili przy brzegu złowione ryby. Przewodnik przywołuje zwierzę głosem znad wody i pozwala gościom wejść na snorkel dopiero wtedy, gdy oceni, że dany krokodyl jest spokojny; sam zwykle zostaje w łodzi. Spotkanie odbywa się w płytkiej wodzie nad trawą morską, z namorzynami w tle, a kończy je przewodnik, rzucając krokodylowi kawałek jedzenia, co odsyła zwierzę z powrotem w gęstwinę korzeni. Nurkowanie w Jardines de la Reina jest możliwe przez cały rok, a najspokojniejsza pogoda przypada na porę suchą od listopada do kwietnia.

Najczęstsze pytania

Gdzie można nurkować z krokodylami morskimi?

W dwóch miejscach z ugruntowaną praktyką przewodnicką: przy atolu Banco Chinchorro w Meksyku i w archipelagu Jardines de la Reina na Kubie. W Banco Chinchorro jedyny licencjonowany operator, XTC Dive Center z Xcalak, prowadzi wielodniowe wyprawy z noclegiem w chacie rybackiej na atolu; na Kubie krokodyle spotyka się przy okazji rejsu liveaboardem po Jardines de la Reina, jako dodatkową atrakcję między nurkowaniami na rafie.

Kiedy jest sezon na krokodyle w Banco Chinchorro?

Wyprawy sprzedawane są od czerwca do września, choć same krokodyle amerykańskie żyją w namorzynach Cayo Centro przez cały rok. Poza tym oknem gody, składanie jaj i pogoda sprawiają, że spotkania są mniej przewidywalne, dlatego operator nie prowadzi wypraw poza tym terminem.

Czy to nurkowanie ze scubą, czy snorkeling?

Zawsze snorkeling. W Banco Chinchorro woda przy chatach rybackich ma zaledwie 1-1,5 m głębokości, więc butla tylko przeszkadzałaby w manewrowaniu; nurkowanie i snorkeling na rafach reszty atolu odbywają się osobno, rano, przed właściwym spotkaniem z krokodylami. Na Kubie krokodyle czekają płytko przy namorzynach nad trawą morską, więc również wchodzi się do wody bez sprzętu do nurkowania.

Czy nurkowanie z krokodylami jest bezpieczne?

Krokodyl amerykański uchodzi za mniej agresywnego wobec ludzi niż krokodyl różańcowy z Azji i Australii czy krokodyl nilowy z Afryki, a badanie IUCN opisuje jego temperament jako środek stawki wśród krokodyli obu Ameryk: ataki są notowane częściej niż u innych gatunków tego regionu, ale ofiary śmiertelne są rzadkie. Oba miejsca ograniczają ryzyko procedurą: w Banco Chinchorro w wodzie jest zawsze wytrenowany poskramiacz z kijem i obserwatorzy na pomoście, goście podchodzą do zwierzęcia tylko od przodu (krokodyl atakuje bocznym ruchem szczęk, nie do przodu), a kontakt fizyczny jest zabroniony. Na Kubie przewodnicy zostają poza wodą i wpuszczają gości dopiero, gdy ocenią konkretnego krokodyla jako spokojnego.

Jak duży jest krokodyl amerykański i ile waży?

Dorosłe samce mierzą zwykle 2,9-4,1 m i ważą do około 400 kg, samice rzadko przekraczają 3,8 m. Rekordowe okazy, notowane bardzo rzadko, dorastają do ponad 7 m i wagi powyżej tony; przy Banco Chinchorro największy odnotowany osobnik miał około 4,5 m (15 stóp).

Dlaczego krokodyla amerykańskiego nazywa się czasem krokodylem morskim?

Bo to jeden z zaledwie dwóch gatunków krokodyli, obok krokodyla różańcowego z Azji i Australii, w pełni przystosowanych do życia w słonej wodzie dzięki gruczołom solnym pod językiem. Krokodyl amerykański zamieszkuje ujścia rzek, namorzyny i słone laguny od południowej Florydy i Meksyku przez Karaiby i Amerykę Środkową po północno-zachodnie Peru, a bywa spotykany nawet na otwartym morzu i bezwodnych wysepkach. Gatunek figuruje na liście IUCN jako narażony na wyginięcie.

Źródła