Banco Chinchorro

Banco Chinchorro to płaski, pierścieniowaty atol koralowy o długości około 40 km i szerokości do 16 km, leżący na otwartym morzu 30-35 km od wybrzeża Costa Maya, w odróżnieniu od raf przybrzeżnych ciągnących się wzdłuż lądu Riwiery Majów. Jest częścią Mezoamerykańskiego Systemu Rafy Barierowej i bywa opisywany jako największy samodzielny atol koralowy półkuli północnej. Izolacja i status rezerwatu biosfery sprawiły, że rafa zachowała się w dobrym stanie, z 95 udokumentowanymi gatunkami koralowców.

Rząd Meksyku ogłosił Banco Chinchorro rezerwatem biosfery dekretem z 19 lipca 1996 roku, obejmując ochroną rafę, lagunę i przyległe wody wokół trzech wysp: Cayo Norte, Cayo Centro i Cayo Lobos. W 2003 roku UNESCO włączyło rezerwat do Światowej Sieci Rezerwatów Biosfery w ramach programu Człowiek i Biosfera. Celem ochrony jest zachowanie różnorodności morskiej przy jednoczesnym utrzymaniu zrównoważonych połowów langusty karaibskiej i skrzydelnika olbrzymiego przez lokalne spółdzielnie rybackie.

Tak, przy Cayo Centro żyje jedna z najgęstszych na świecie populacji krokodyli amerykańskich, szacowana na 300 do 500 osobników, skupiona wokół namorzynów i drewnianych palafitos rybaków. Spotkania odbywają się na płetwach i fajce, nie na sprzęcie do nurkowania butlowego, bo woda przy palafitos jest zbyt płytka, a przewodnik z tyczką kontroluje dystans. Jedynym operatorem z federalnym pozwoleniem na takie spotkania jest XTC Dive Center, który prowadzi je sezonowo, od czerwca do września, w małych grupach do siedmiu doświadczonych nurków.

Instytut INAH prowadzi od 2006 roku inwentaryzację podwodnego dziedzictwa kulturowego atolu i zarejestrował dotąd około 70 miejsc z pozostałościami statków, od XVI do XX wieku. Wśród nich jest hiszpański galeon Santiago, zatopiony w 1658 roku, brytyjski frachtowiec Glenview z 1960 roku oraz najbardziej rozpoznawalne miejsce nurkowe atolu, 40 Cañones, nazwane od porozrzucanych po dnie luf armat porośniętych koralem.

Zachodnia strona atolu ma słabsze prądy i płytszą, osłoniętą lagunę o głębokości przeważnie poniżej 10 m, dostępną dla mniej doświadczonych nurków. Wschodnia strona, wystawiona na otwarty ocean, ma silniejsze prądy i większe fale, więc tamtejsze stanowiska są zarezerwowane dla nurków zaawansowanych. Widoczność na całym atolu sięga zwykle 15-30 m, a temperatura wody 25-30°C zależnie od pory roku.

Wyjścia na atol organizowane są łodzią z Mahahual lub Xcalak na wybrzeżu Costa Maya, skąd przeprawa przez otwarte morze trwa zwykle 1,5 do 2 godzin, w zależności od stanu morza. Najspokojniejsze warunki do przeprawy przypadają na miesiące letnie, od czerwca do września. Od listopada do marca wybrzeże Jukatanu nawiedzają nortes, silne wiatry północne trwające po 36-60 godzin, które regularnie zmuszają operatorów do odwoływania wyjść.

Riwiera Majów to zatopione jaskinie krasowe w głębi lądu, z wodą o stałej temperaturze 25°C i widocznością ograniczoną głównie dostępnym światłem, nie przejrzystością wody. Banco Chinchorro leży w otwartym Morzu Karaibskim, 30-35 km od wybrzeża, z nurkowaniem na żywej rafie koralowej, wśród wraków i ze spotkaniami z krokodylami morskimi: to zupełnie inny rodzaj nurkowania niż jaskiniowe cenoty w głębi Jukatanu.