Wieloryby
Humbaki widuje się przy dwóch destynacjach z katalogu Umiko: w Tofo w Mozambiku od czerwca do listopada, ze szczytem lipiec-wrzesień, oraz przy Grand Turk na Turks i Caicos od stycznia do kwietnia, najliczniej styczeń-marzec. Na świecie najbardziej znane miejsca do pływania z humbakami to Tonga (lipiec-październik) i Silver Bank w Dominikanie (styczeń-kwiecień), oba poza obecną ofertą Umiko. Niemal wszędzie to snorkeling, nie nurkowanie ze scubą: przepisy w Tonga i na Silver Bank wprost zakazują butli.

Gdzie i kiedy
| Miejsce | Kiedy | Uwagi |
|---|---|---|
| Mozambik: Tofo (Manta Coast) | czerwiec-listopad | Humbaki migrują tędy z antarktycznych żerowisk na tropikalne wody rozrodcze; według lokalnych centrów nurkowych szczyt sezonu przypada na lipiec-wrzesień, najchłodniejszą i najbardziej wietrzną porę roku w Tofo. |
| Turks i Caicos: Grand Turk | styczeń-kwiecień (szczyt styczeń-marzec) | Humbaki migrują przez sąsiedni kanał Turks Island Passage na lęgowisko Silver Bank, a ich śpiew bywa słyszalny pod wodą na każdym nurkowaniu przy tutejszej ścianie rafowej. Samo pływanie z wielorybami w wodzie oferuje raczej sąsiedni Salt Cay: przy Grand Turk wieloryby ogląda się głównie z łodzi albo podczas nurkowania przy ścianie. |
| Tonga: Vava'u | lipiec-październik (szczyt sierpień-wrzesień) | Miejsce nie wchodzi w skład katalogu wypraw Umiko, opisujemy je tu jako poradnik. Humbaki przypływają tu z Antarktydy pod koniec czerwca; obowiązuje snorkeling zamiast nurkowania ze scubą, dystans minimum 5 m dla pływaka i 10 m dla łodzi, a przy matce z młodym w wodzie może być naraz tylko czworo pływaków i jeden przewodnik. |
| Dominikana: Silver Bank | styczeń-kwiecień | Miejsce nie wchodzi w skład katalogu wypraw Umiko, opisujemy je tu jako poradnik. Największe znane lęgowisko północnoatlantyckiej populacji humbaków, chronione jako część dominikańskiego sanktuarium ssaków morskich: wstęp mają wyłącznie licencjonowani operatorzy ze statkiem matką, a spotkania są snorkelingowe, bez butli. |
Humbak (Megaptera novaeangliae) dorasta zwykle do 14-17 metrów długości i waży do około 40 ton. Rozpoznaje się go po krępym ciele z wyraźnym garbem przed małą płetwą grzbietową, ciemnej skórze grzbietu, bardzo długich płetwach piersiowych przypominających skrzydła i unikalnym wzorze na płetwie ogonowej, po którym naukowcy identyfikują pojedyncze osobniki niemal jak po odcisku palca. Samce śpiewają pieśni złożone z powtarzalnych, niskich dźwięków, trwające 10-20 minut, czasem odtwarzane bez przerwy nawet przez 24 godziny. Humbaki wyskakują też nad powierzchnię (breaching) na wysokość około 3 metrów, a zdarzają się skoki ponad 6 metrów. Rocznie migrują nawet do 25 tysięcy kilometrów między zimnymi wodami polarnymi i subpolarnymi, gdzie żerują na krylu i drobnych rybach, a ciepłymi wodami tropikalnymi i podzwrotnikowymi, gdzie się rozmnażają i wychowują młode.
W katalogu Umiko humbaki widuje się przy dwóch destynacjach. W Tofo w Mozambiku pojawiają się od czerwca do listopada, ze szczytem sezonu w lipcu-wrześniu, w drodze z antarktycznych żerowisk na tropikalne wody rozrodcze. Przy Grand Turk na Turks i Caicos migrują od stycznia do kwietnia, najliczniej styczeń-marzec, przez sąsiedni kanał Turks Island Passage w drodze na lęgowisko Silver Bank; ich śpiew bywa słyszalny pod wodą na każdym nurkowaniu przy tutejszej ścianie rafowej, choć samo pływanie z wielorybami w wodzie oferuje raczej sąsiedni Salt Cay, nie Grand Turk. Poza ofertą Umiko dwa miejsca na świecie uchodzą za najbardziej znane do pływania z humbakami: Tonga, archipelag Vava’u, gdzie sezon trwa lipiec-październik ze szczytem sierpień-wrzesień, oraz Silver Bank w Dominikanie, największe znane lęgowisko północnoatlantyckiej populacji, dostępne styczeń-kwiecień wyłącznie przez licencjonowane rejsy ze statkiem matką.
Pływanie z humbakami to niemal zawsze snorkeling, nie nurkowanie ze scubą: w Tonga i na Silver Bank przepisy zakazują butli, bo bąbelki i hałas sprzętu płoszą wieloryby, a spotkania odbywają się w małych grupach z przewodnikiem, z powierzchni na wstrzymanym oddechu. W Tonga obowiązuje minimalny dystans 5 metrów dla pływaka i 10 metrów dla łodzi, a przy matce z młodym w wodzie może przebywać naraz tylko czworo pływaków i jeden przewodnik. Silver Bank jest częścią dominikańskiego sanktuarium ssaków morskich: wstęp mają wyłącznie licencjonowani operatorzy z zezwoleniem, a przypadkowe łodzie turystyczne na obszar nie wpływają. To dzikie zwierzęta migrujące za porą godową i żerowiskiem, więc żadne miejsce, także Tofo czy Grand Turk, nie gwarantuje spotkania. Komercyjne polowania na humbaki zakazane są od 1966 roku, a populacja odbudowała się na tyle, że w ocenie z 2018 roku IUCN przeniosło gatunek z kategorii narażonej na wyginięcie do najmniejszej troski, przy szacowanej globalnej liczebności około 135 tysięcy osobników.
Artykuły
- Snorkeling z wielorybami: gdzie jechać i czego nie obiecywaćFauna i przeżycia
Najczęstsze pytania
Gdzie w katalogu Umiko można spotkać humbaki?
W Tofo w Mozambiku, od czerwca do listopada, ze szczytem sezonu w lipcu-wrześniu, gdy humbaki migrują z antarktycznych żerowisk na tropikalne wody rozrodcze. Przy Grand Turk na Turks i Caicos wieloryby migrują od stycznia do kwietnia, najliczniej styczeń-marzec, a ich śpiew bywa słyszalny pod wodą na każdym nurkowaniu przy tamtejszej ścianie rafowej; samo pływanie z wielorybami w wodzie oferuje raczej sąsiedni Salt Cay.
Czy pływanie z wielorybami to nurkowanie ze scubą?
Nie, niemal wszędzie to snorkeling. W Tonga i na Silver Bank w Dominikanie przepisy wprost zakazują butli, bo bąbelki i hałas sprzętu płoszą zwierzęta, a spotkania odbywają się w małych grupach z przewodnikiem, z powierzchni na wstrzymanym oddechu. Przy Grand Turk wieloryby najczęściej ogląda się z łodzi albo z dystansu podczas klasycznego nurkowania przy ścianie rafowej, nie podpływa się do nich z butlą.
Kiedy jest sezon na humbaki?
Zależy od miejsca. W Tofo w Mozambiku sezon trwa czerwiec-listopad, ze szczytem lipiec-wrzesień. Przy Grand Turk na Turks i Caicos to styczeń-kwiecień, najliczniej styczeń-marzec. Na Tonga humbaki pływają lipiec-październik, ze szczytem sierpień-wrzesień, a na Silver Bank w Dominikanie sezon dostępny dla licencjonowanych operatorów trwa styczeń-kwiecień.
Czy humbaki są niebezpieczne dla ludzi?
Nie są uznawane za zagrożenie dla ludzi i nie polują na nic większego niż kryl i drobne ryby, które odcedzają z wody. Ich rozmiar sam w sobie wymaga jednak ostrożności i dystansu: przypadkowe uderzenie płetwą albo ogonem może zranić pływaka, dlatego Tonga i Silver Bank mają ścisłe zasady dystansu i liczebności grup w wodzie.
Dlaczego humbaki migrują na te wody?
Żeby się rozmnażać i wychowywać młode. Latem żerują w zimnych wodach polarnych i subpolarnych, gdzie jest najwięcej kryla i drobnych ryb, a zimą pokonują nawet do 25 tysięcy kilometrów do ciepłych wód tropikalnych i podzwrotnikowych, gdzie samce śpiewają i szukają partnerek, a samice rodzą i karmią cielęta mlekiem.
Czy spotkanie z humbakami jest gwarantowane?
Nie, to dzikie zwierzęta migrujące za porą godową i żerowiskiem, więc żadne miejsce nie daje stuprocentowej pewności. Nawet w sezonie szczytowym w Tofo czy przy Grand Turk obecność wielorybów zależy od tras migracji i warunków danego dnia, a na Tonga i Silver Bank spotkanie zależy dodatkowo od pogody, bo rejsy w złych warunkach morskich bywają odwoływane.
Źródła
- Wikipedia PL: Humbak (Megaptera novaeangliae), długość dorosłych 14-17 m, widoczny garb i długie płetwy piersiowe, unikalny wzór płetwy ogonowej służący do identyfikacji osobników, śpiew samców trwający 10-20 minut (czasem odtwarzany bez przerwy nawet przez 24 godziny), wyskoki (breaching) na wysokość ok. 3 m, niekiedy ponad 6 m, migracje do 25 tys. km rocznie między żerowiskami polarnymi a wodami rozrodczymi w strefie tropikalnej
- Wikidata: Humbak / humpback whale (Q132905)
- Wikipedia (EN): Humpback whale, długość dorosłych 14-17 m, waga do ok. 40 ton, zakaz komercyjnych połowów humbaków wprowadzony przez IWC w 1966 roku, globalna populacja ok. 135 000 osobników (ok. 84 000 dojrzałych płciowo) według oceny z 2018 roku
- IUCN: Humpback whale on the road to recovery, zmiana statusu z Narażony (Vulnerable) na Najmniejszej Troski (Least Concern) w ocenie Czerwonej Listy z 2018 roku
- Oceanic Society: Swimming With Whales in Tonga, humbaki przypływają pod koniec czerwca i widać je do października, szczyt sierpień-wrzesień, minimalny dystans 5 m dla pływaka i 10 m dla łodzi
- IWC Whale Watching Handbook: Tonga, przepisy krajowe: pływak nie może zbliżyć się do wieloryba na mniej niż 5 m, łódź na mniej niż 10 m
- Siam Dive: Why Tonga Allows Only Four Swimmers Near Humpback Mother, limit czterech pływaków i jednego przewodnika w wodzie przy matce z młodym
- Conscious Breath Adventures: sezon na Silver Bank (przybycie humbaków przełom grudnia i stycznia, obecność do końca kwietnia), Silver Bank jako największy teren rozrodczy północnoatlantyckiej populacji humbaków, część Sanktuarium Ssaków Morskich Republiki Dominikańskiej
- Scuba Diving Magazine (Aggressor): Silver Bank, spotkania wyłącznie snorkelingowe (bez butli) dla ochrony humbaków, rejsy styczeń-kwiecień
- Dane Umiko: destynacja Mozambik - Tofo (sezon humbaków czerwiec-listopad, szczyt lipiec-wrzesień, migracja z żerowisk antarktycznych na wody rozrodcze)
- Dane Umiko: destynacja Turks i Caicos - Grand Turk (sezon humbaków styczeń-kwiecień, szczyt styczeń-marzec, migracja przez Turks Island Passage na lęgowisko Silver Bank, różnica Grand Turk vs Salt Cay w dostępie do snorkelingu z wielorybami)




