Wieloryby

Humbaki widuje się przy dwóch destynacjach z katalogu Umiko: w Tofo w Mozambiku od czerwca do listopada, ze szczytem lipiec-wrzesień, oraz przy Grand Turk na Turks i Caicos od stycznia do kwietnia, najliczniej styczeń-marzec. Na świecie najbardziej znane miejsca do pływania z humbakami to Tonga (lipiec-październik) i Silver Bank w Dominikanie (styczeń-kwiecień), oba poza obecną ofertą Umiko. Niemal wszędzie to snorkeling, nie nurkowanie ze scubą: przepisy w Tonga i na Silver Bank wprost zakazują butli.

Humbak (wieloryb) pod wodą w głębokim błękicie, widoczna głowa z guzami i długa płetwa piersiowa - zdjęcie poglądowe
Fot. Sylke Rohrlach, CC BY-SA 2.0 · źródło

Gdzie i kiedy

MiejsceKiedyUwagi
Mozambik: Tofo (Manta Coast)czerwiec-listopadHumbaki migrują tędy z antarktycznych żerowisk na tropikalne wody rozrodcze; według lokalnych centrów nurkowych szczyt sezonu przypada na lipiec-wrzesień, najchłodniejszą i najbardziej wietrzną porę roku w Tofo.
Turks i Caicos: Grand Turkstyczeń-kwiecień (szczyt styczeń-marzec)Humbaki migrują przez sąsiedni kanał Turks Island Passage na lęgowisko Silver Bank, a ich śpiew bywa słyszalny pod wodą na każdym nurkowaniu przy tutejszej ścianie rafowej. Samo pływanie z wielorybami w wodzie oferuje raczej sąsiedni Salt Cay: przy Grand Turk wieloryby ogląda się głównie z łodzi albo podczas nurkowania przy ścianie.
Tonga: Vava'ulipiec-październik (szczyt sierpień-wrzesień)Miejsce nie wchodzi w skład katalogu wypraw Umiko, opisujemy je tu jako poradnik. Humbaki przypływają tu z Antarktydy pod koniec czerwca; obowiązuje snorkeling zamiast nurkowania ze scubą, dystans minimum 5 m dla pływaka i 10 m dla łodzi, a przy matce z młodym w wodzie może być naraz tylko czworo pływaków i jeden przewodnik.
Dominikana: Silver Bankstyczeń-kwiecieńMiejsce nie wchodzi w skład katalogu wypraw Umiko, opisujemy je tu jako poradnik. Największe znane lęgowisko północnoatlantyckiej populacji humbaków, chronione jako część dominikańskiego sanktuarium ssaków morskich: wstęp mają wyłącznie licencjonowani operatorzy ze statkiem matką, a spotkania są snorkelingowe, bez butli.

Humbak (Megaptera novaeangliae) dorasta zwykle do 14-17 metrów długości i waży do około 40 ton. Rozpoznaje się go po krępym ciele z wyraźnym garbem przed małą płetwą grzbietową, ciemnej skórze grzbietu, bardzo długich płetwach piersiowych przypominających skrzydła i unikalnym wzorze na płetwie ogonowej, po którym naukowcy identyfikują pojedyncze osobniki niemal jak po odcisku palca. Samce śpiewają pieśni złożone z powtarzalnych, niskich dźwięków, trwające 10-20 minut, czasem odtwarzane bez przerwy nawet przez 24 godziny. Humbaki wyskakują też nad powierzchnię (breaching) na wysokość około 3 metrów, a zdarzają się skoki ponad 6 metrów. Rocznie migrują nawet do 25 tysięcy kilometrów między zimnymi wodami polarnymi i subpolarnymi, gdzie żerują na krylu i drobnych rybach, a ciepłymi wodami tropikalnymi i podzwrotnikowymi, gdzie się rozmnażają i wychowują młode.

W katalogu Umiko humbaki widuje się przy dwóch destynacjach. W Tofo w Mozambiku pojawiają się od czerwca do listopada, ze szczytem sezonu w lipcu-wrześniu, w drodze z antarktycznych żerowisk na tropikalne wody rozrodcze. Przy Grand Turk na Turks i Caicos migrują od stycznia do kwietnia, najliczniej styczeń-marzec, przez sąsiedni kanał Turks Island Passage w drodze na lęgowisko Silver Bank; ich śpiew bywa słyszalny pod wodą na każdym nurkowaniu przy tutejszej ścianie rafowej, choć samo pływanie z wielorybami w wodzie oferuje raczej sąsiedni Salt Cay, nie Grand Turk. Poza ofertą Umiko dwa miejsca na świecie uchodzą za najbardziej znane do pływania z humbakami: Tonga, archipelag Vava’u, gdzie sezon trwa lipiec-październik ze szczytem sierpień-wrzesień, oraz Silver Bank w Dominikanie, największe znane lęgowisko północnoatlantyckiej populacji, dostępne styczeń-kwiecień wyłącznie przez licencjonowane rejsy ze statkiem matką.

Pływanie z humbakami to niemal zawsze snorkeling, nie nurkowanie ze scubą: w Tonga i na Silver Bank przepisy zakazują butli, bo bąbelki i hałas sprzętu płoszą wieloryby, a spotkania odbywają się w małych grupach z przewodnikiem, z powierzchni na wstrzymanym oddechu. W Tonga obowiązuje minimalny dystans 5 metrów dla pływaka i 10 metrów dla łodzi, a przy matce z młodym w wodzie może przebywać naraz tylko czworo pływaków i jeden przewodnik. Silver Bank jest częścią dominikańskiego sanktuarium ssaków morskich: wstęp mają wyłącznie licencjonowani operatorzy z zezwoleniem, a przypadkowe łodzie turystyczne na obszar nie wpływają. To dzikie zwierzęta migrujące za porą godową i żerowiskiem, więc żadne miejsce, także Tofo czy Grand Turk, nie gwarantuje spotkania. Komercyjne polowania na humbaki zakazane są od 1966 roku, a populacja odbudowała się na tyle, że w ocenie z 2018 roku IUCN przeniosło gatunek z kategorii narażonej na wyginięcie do najmniejszej troski, przy szacowanej globalnej liczebności około 135 tysięcy osobników.

Artykuły

Najczęstsze pytania

Gdzie w katalogu Umiko można spotkać humbaki?

W Tofo w Mozambiku, od czerwca do listopada, ze szczytem sezonu w lipcu-wrześniu, gdy humbaki migrują z antarktycznych żerowisk na tropikalne wody rozrodcze. Przy Grand Turk na Turks i Caicos wieloryby migrują od stycznia do kwietnia, najliczniej styczeń-marzec, a ich śpiew bywa słyszalny pod wodą na każdym nurkowaniu przy tamtejszej ścianie rafowej; samo pływanie z wielorybami w wodzie oferuje raczej sąsiedni Salt Cay.

Czy pływanie z wielorybami to nurkowanie ze scubą?

Nie, niemal wszędzie to snorkeling. W Tonga i na Silver Bank w Dominikanie przepisy wprost zakazują butli, bo bąbelki i hałas sprzętu płoszą zwierzęta, a spotkania odbywają się w małych grupach z przewodnikiem, z powierzchni na wstrzymanym oddechu. Przy Grand Turk wieloryby najczęściej ogląda się z łodzi albo z dystansu podczas klasycznego nurkowania przy ścianie rafowej, nie podpływa się do nich z butlą.

Kiedy jest sezon na humbaki?

Zależy od miejsca. W Tofo w Mozambiku sezon trwa czerwiec-listopad, ze szczytem lipiec-wrzesień. Przy Grand Turk na Turks i Caicos to styczeń-kwiecień, najliczniej styczeń-marzec. Na Tonga humbaki pływają lipiec-październik, ze szczytem sierpień-wrzesień, a na Silver Bank w Dominikanie sezon dostępny dla licencjonowanych operatorów trwa styczeń-kwiecień.

Czy humbaki są niebezpieczne dla ludzi?

Nie są uznawane za zagrożenie dla ludzi i nie polują na nic większego niż kryl i drobne ryby, które odcedzają z wody. Ich rozmiar sam w sobie wymaga jednak ostrożności i dystansu: przypadkowe uderzenie płetwą albo ogonem może zranić pływaka, dlatego Tonga i Silver Bank mają ścisłe zasady dystansu i liczebności grup w wodzie.

Dlaczego humbaki migrują na te wody?

Żeby się rozmnażać i wychowywać młode. Latem żerują w zimnych wodach polarnych i subpolarnych, gdzie jest najwięcej kryla i drobnych ryb, a zimą pokonują nawet do 25 tysięcy kilometrów do ciepłych wód tropikalnych i podzwrotnikowych, gdzie samce śpiewają i szukają partnerek, a samice rodzą i karmią cielęta mlekiem.

Czy spotkanie z humbakami jest gwarantowane?

Nie, to dzikie zwierzęta migrujące za porą godową i żerowiskiem, więc żadne miejsce nie daje stuprocentowej pewności. Nawet w sezonie szczytowym w Tofo czy przy Grand Turk obecność wielorybów zależy od tras migracji i warunków danego dnia, a na Tonga i Silver Bank spotkanie zależy dodatkowo od pogody, bo rejsy w złych warunkach morskich bywają odwoływane.

Źródła