Tofo

Zależy, co chcesz zobaczyć. Manty olbrzymie i rafowe widuje się przez cały rok. Od grudnia do czerwca woda ma 25-28°C, widoczność sięga 20-30 m, a morze jest najspokojniejsze; to też okres szczytu sezonu na rekiny wielorybie, trwającego według lokalnych centrów nurkowych od października do marca. Od lipca do września temperatura spada do około 20°C, widoczność do 5-15 m, a sierpień i wrzesień bywają najbardziej wietrzne, ale to szczyt sezonu na humbaki, obecne od czerwca do listopada.

Główny port lotniczy to Maputo (MPM). Najbliższe lotnisko to Inhambane (INH), obsługiwane przez linie LAM, skąd do Tofo jest jeszcze około 30 minut drogi. Alternatywą jest autobus z Maputo, np. linią Etrago, którym podróż zajmuje około 10 godzin, albo wynajęty samochód: drogi na dłuższych trasach są w dobrym stanie, a napęd 4x4 nie jest konieczny, chyba że planuje się wypady poza samo Tofo.

Bo to jeden z niewielu akwenów na świecie, gdzie manty olbrzymie i rafowe obserwuje się przez cały rok, a nie tylko sezonowo. Odpowiada za to stałe zjawisko upwellingu, które wynosi bogatą w plankton wodę ku powierzchni i przyciąga zarówno manty, jak i rekiny wielorybie.

W 2008 roku Andrea Marshall obroniła tu, na Uniwersytecie Queensland, pierwszy na świecie doktorat o biologii mant (populacja Manta birostris w południowym Mozambiku). Rok później razem z Simonem Pierce'em założyła w Tofo Marine Megafauna Foundation. Od 2005 roku organizacja prowadzi tam fotoidentyfikację rekinów wielorybich, obejmującą już ponad 600 osobników, jedną z największych i najdłużej prowadzonych baz tego gatunku w Afryce.

Płytsze stanowiska, jak 'Lemon & Herb' na głębokości 18 m, są dostępne dla początkujących z instruktorem. Głębsze rafy, jak 'Hot Reefs' na 25 m, wymagają doświadczenia: bywają tam prądy i zejścia na negatywnej pływalności. W Tofo nie ma nabrzeża, więc wejście i wyjście z łodzi odbywa się bezpośrednio z plaży.

Nie ma takiej gwarancji, a populacja wyraźnie się kurczy. 15-letnie badanie Marine Megafauna Foundation, które monitorowało 706 osobników rekina wielorybiego u wybrzeży Tofo, wykazało 87-procentowy spadek liczby obserwacji i 89-procentowy spadek liczebności populacji. W styczniu 2021 roku gatunek otrzymał w Mozambiku pełną ochronę prawną.

Żółwie morskie, delfiny butlonose, białopłetwe i szare rekiny rafowe, a od czerwca do listopada humbaki w drodze na tropikalne wody rozrodcze. W chłodniejszych miesiącach na rafach Tofo, na głębokości 15-25 m, bywa też widywana Megatrygon microps (smalleye stingray): jedna z największych płaszczek świata (dysk do 2,2 m, długość całkowita do 3,2 m), pierwszy raz sfilmowana żywa pod wodą właśnie tutaj w 2009 roku.