Tornado sardynek

Tornado sardynek to zjawisko, w którym duża ławica sardeli zbija się w zwarty, wirujący kształt i bez przerwy zmienia formę. To instynktowna reakcja obronna: pojedyncza ryba na otwartej wodzie ma mniejsze szanse na przeżycie niż ryba ukryta w gęstej grupie, więc sardele trzymają się razem, gdy w pobliżu pojawia się drapieżnik. Taka formacja, zwana bait ball, bywa krótkotrwała: często rozpada się w kilka minut, gdy drapieżnik przebije ławicę albo ryby się rozproszą.

Przy Moalboal na Cebu (Filipiny) ta ławica jest stałym elementem krajobrazu podwodnego, obecnym przez cały rok. Sardele trzymają się tuż przy brzegu Panagsama Beach przez cały rok, niezależnie od pory roku czy sezonu. Wchodzisz do wody z lądu, bez transferu łodzią, i po kilku metrach jesteś już w środku wirującej ściany ryb. Moalboal ma łatwe nurkowania z brzegu, dostępne od poziomu Open Water Diver, choć pobliskie strome ściany satysfakcjonują też bardziej doświadczonych nurków.

Sardine run przy wschodnim wybrzeżu Republiki Południowej Afryki to zupełnie inne zjawisko: coroczna migracja ławicy sardeli. Miliardy sardeli ruszają w chłodnym prądzie znad Agulhas Bank i wędrują na północ wzdłuż wybrzeża KwaZulu-Natal od maja do lipca, ze szczytem aktywności w czerwcu i lipcu. Ławicę eskortują drapieżniki: delfiny w pojedynczych stadach nawet do 18 tysięcy sztuk, rekiny brunatne, głuptaki przylądkowe i wieloryby Bryde’a, które atakują z różnych stron i zmuszają ławicę do ciągłej zmiany kształtu formacji. Same formacje bait ball mają zwykle 10-20 metrów średnicy i sięgają do 10 metrów głębokości, ale rzadko trwają dłużej niż 10 minut, zanim się rozpadną.

Obserwacja różni się w obu miejscach. W Moalboal wystarczy zaplanować nurkowanie z brzegu o dowolnej porze roku: ławica tam jest praktycznie pewna. Przy wybrzeżu RPA trzeba trafić w okno czerwiec-lipiec i liczyć się z tym, że dokładna trasa i moment pojawienia się ławicy zależą od prądów i temperatury wody, która w sezonie sardine run spada do 14-20°C.