Ryby mandarynki

Ryba mandarynka (Synchiropus splendidus), nazywana też mandarynem wspaniałym, należy do rodziny psychodelic (Callionymidae) i dorasta zaledwie do około 6 centymetrów długości. Ciało pokrywa jaskrawy, turkusowo-niebieski wzór z pomarańczowymi, faliście biegnącymi pasami oraz niebiesko-zielonkawa twarz z wyraźnymi niebieskimi liniami; samce mają dodatkowo wyraźnie wyższą płetwę grzbietową niż samice. Zamiast łusek rybę pokrywa warstwa śluzu o gorzkim smaku i nieprzyjemnym zapachu, który ma odstraszać drapieżniki i chronić przed chorobami. Mandarynki żyją w osłoniętych lagunach i przybrzeżnych rafach ciepłych wód Indo-Pacyfiku, mniej więcej od Wysp Riukiu po Australię, zwykle na głębokości 1-18 metrów, i żerują w dzień na drobnych bezkręgowcach i ikrze innych ryb: widłonogach, wieloszczetach, małych ślimakach, obunogach i skorupiakach małżoraczkach.

Taniec godowy rozgrywa się w krótkim oknie tuż po zachodzie słońca: samiec krąży wokół samicy i rozkłada płetwy, a jeśli samica przyjmie zaloty, para wznosi się razem w toni wodnej, powoli i w zgraniu. Na szczycie wzniesienia uwalniają jednocześnie ikrę i mlecz, po czym natychmiast znikają z powrotem w rumowisku rafy. Pokaz powtarza się codziennie przez cały rok, więc nie ma tu sezonu w rozumieniu pogody czy prądów, liczy się pora dnia. Najpewniejsze miejsca to Cieśnina Lembeh w Indonezji, gdzie stanowisko Bianca słynie z osłoniętego rumowiska koralowego, a pokaz godowy jest stałym punktem programu nurkowego tamtejszych baz; Mabul w Malezji, gdzie mandarynki widuje się o zmierzchu na stanowisku Mandarin Valley; oraz Malapascua na Filipinach, gdzie taniec obserwuje się przy Lighthouse Reef na głębokości około 10 metrów.

Nurkowanie na gody rybek mandarynek zaczyna się jeszcze przed zmierzchem i kończy w gasnącym świetle, dlatego warto mieć ze sobą latarkę, a niektóre bazy nurkowe w Cieśninie Lembeh sugerują przy okazji specjalizację nurkowania nocnego. Dla nurków ryby mandarynki nie stanowią żadnego zagrożenia: ich śluzowa obrona działa na drapieżniki i patogeny, nie na ludzi, a same ryby są drobne i płochliwe, więc kluczem do dobrej obserwacji jest spokojny oddech i trzymanie dystansu, żeby nie przerwać zalotów. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) klasyfikuje gatunek jako najmniejszej troski (Least Concern).