Mątwy (mątwa pstra)

Mątwowate (Sepiidae) to rodzina głowonogów licząca ponad 100 gatunków, o owalnym ciele spłaszczonym grzbietowo-brzusznie i otoczonym wąską płetwą biegnącą wzdłuż całego płaszcza. Największe gatunki osiągają do 50 cm długości płaszcza i do 12 kg wagi, ale najczęściej fotografowana przedstawicielka rodziny, mątwa pstra, mierzy według większości źródeł zaledwie do 8 cm. W 2023 roku badacze przenieśli ją z osobnego rodzaju Metasepia (pod tą nazwą, jako Metasepia pfefferi, wciąż figuruje w większości przewodników nurkowych) do rodzaju Ascarosepion, razem z 13 innymi gatunkami mątw, w tym mątwą rafową (Sepia latimanus) i mątwą olbrzymią (Sepia apama). Jej kość mątwia, wewnętrzny szkielet regulujący pływalność, jest niewielka, ma kształt rombu i, w odróżnieniu od większości innych mątw, nie ma zewnętrznego stożka, przez co zwierzę może unosić się w toni jedynie przez chwilę.

Zamiast pływać, mątwa pstra przemieszcza się po piaszczystym i mulistym dnie na dolnych ramionach, falując przy tym szerokimi błonami wzdłuż pozostałych ramion. W spoczynku ma ciemnobrązowe ubarwienie, ale spłoszona w ułamku sekundy przełącza się na wzór czerni, bieli i żółtych plam na płaszczu, ramionach i wokół oczu, z jaskrawoczerwonymi końcówkami ramion. Ten pokaz ma ostrzegać drapieżniki: zespół Marka Normana z Museum Victoria znalazł w jej tkance mięśniowej silnie toksyczne związki, ten sam typ toksyny co u ośmiornicy plamistej, co dawałoby jej miejsce wśród zaledwie trzech znanych trujących głowonogów świata. Późniejsze badania Georgia Southern University i Utah State University wykryły w tej samej tkance jedynie śladowe ilości tetrodotoksyny, zbyt niskie, by zagrażały kręgowcom. Wyniki się różnią, ale nurkowie i tak traktują ją jak gatunek, którego się nie dotyka.

Najłatwiej spotkać ją na muckowych dnach cieśniny Lembeh w Sulawesi i przy Anilao na Filipinach, gdzie cały lokalny przemysł nurkowy nastawiony jest właśnie na takie zwierzęta. Regularnie pojawia się też na piaszczystym stoku Wainilu w Komodo, na nocnych nurkowaniach w Raja Ampat, między innymi przy miejscu Tapokren, przy Mabul w rejonie Sipadanu w Malezji oraz na rafach Moalboal na Cebu. Jak cała rodzina mątwowatych, ma źrenicę w kształcie litery W, nie rozróżnia barw, za to wyczuwa polaryzację światła, a jej krew ma niebieskozielony odcień, bo zamiast żelaza wiąże tlen za pomocą miedzi w białku hemocyjaninie, krążonej przez trzy osobne serca: dwa skrzelowe i jedno główne. Mątwy żyją krótko, zwykle rok lub dwa: wykluwają się już w pełni rozwinięte z jaj wielkości około 6 mm, po dwóch miesiącach osiągają około 25 mm, a samica mątwy pstrej składa jaja pojedynczo w szczelinach koralowca lub drewna; raz udokumentowano kilkanaście jaj złożonych przez centralny otwór w łupinie kokosa, gdzie były chronione przed rybami drapieżnymi.