Rekiny tygrysie

Fuvahmulah na Malediwach to jedyne na świecie miejsce z praktycznie gwarantowanymi, całorocznymi spotkaniami z rekinem tygrysim: dzięki głębokim oceanicznym urwiskom tuż przy wyspie. Na Bahamach, przy Tiger Beach, rekiny widać cały rok, ale najwięcej dużych samic przypływa od października do stycznia, w sezonie ich rozrodu.

Żarłacz tygrysi płynący nisko nad piaszczystym dnem, cień rzucony na piasek - zdjęcie poglądowe
Fot. Marion Kraschl, CC BY 3.0 · źródło

Gdzie i kiedy

MiejsceKiedyUwagi
Malediwy: Fuvahmulah (Atole Południowe)cały rokJedyna na świecie lokalizacja z praktycznie gwarantowanymi całorocznymi spotkaniami z rekinem tygrysim: głębokie oceaniczne urwiska i kanały otaczają wyspę zamiast klasycznej laguny atolowej, więc rekiny podpływają blisko brzegu. Woda ma 27-29°C, widoczność często przekracza 30 m.
Bahamy: Tiger Beach (Grand Bahama)cały rokRekiny tygrysie są tu widywane przez cały rok, ale najwięcej dużych samic, część z widocznymi bliznami godowymi, przypływa od października do stycznia, w okresie ich rozrodu. Latem, w lipcu i sierpniu, jest ich najmniej. Nurkuje się na piaszczystym dnie na głębokości 8-10 m, klęcząc w bliskiej odległości od zwierząt.
Fidżi: Laguna Beqa, Shark Reef Marine Reserveczerwiec-sierpień, spotkania rzadkieRekin tygrysi bywa jednym z ośmiu gatunków rekinów spotykanych w rezerwacie podczas jednego nurkowania, najczęściej między czerwcem a sierpniem, ale zdecydowanie rzadziej niż żarłacze tępogłowe, które są tu obecne przez cały rok. To możliwość, nie gwarancja.
RPA: Aliwal Shoalluty-kwiecieńŻarłacze tygrysie pojawiają się przy rafie najczęściej od lutego do kwietnia, gdy woda ma 24-27°C.

Rekin tygrysi, po łacinie Galeocerdo cuvier, to jedyny żyjący przedstawiciel rodziny Galeocerdonidae i zwykle drugi co do wielkości drapieżny rekin świata, zaraz po żarłaczu białym: dorasta przeciętnie do 3-4,2 metra, choć duże samice bywają dłuższe niż 5 metrów. Młode osobniki noszą na bokach ciała ciemne plamy i pionowe pasy, które z wiekiem stopniowo bledną, stąd polska i angielska nazwa gatunku. Szeroka, klinowata głowa i ząbkowane zęby o identycznym kształcie w górnej i dolnej szczęce pozwalają mu rozrywać nawet twardy pancerz żółwia morskiego, a dieta obejmuje ryby, kałamarnice, węże morskie, ptaki, delfiny i mniejsze rekiny: rekin tygrysi je praktycznie wszystko, co znajdzie, przez co bywa nazywany “śmietnikiem oceanów”.

Najpewniejsze spotkanie czeka przy Fuvahmulah na Malediwach: to jedyna na świecie lokalizacja, gdzie na spotkanie z rekinem tygrysim można liczyć praktycznie przez cały rok. Zamiast klasycznej laguny atolowej wyspę otaczają głębokie oceaniczne urwiska i kanały, więc drapieżniki podpływają blisko brzegu bez potrzeby karmienia. Drugim pewnym kierunkiem jest Tiger Beach na Bahamach, płytka piaszczysta ławica u wybrzeży Grand Bahama, gdzie rekiny widać przez cały rok, ale najwięcej dużych samic, część z bliznami po godach, przypływa od października do stycznia. Nurkowie klękają wtedy na piasku na głębokości 8-10 metrów, nie odwracają się plecami do podpływającego zwierzęcia i unikają białych czy srebrnych elementów stroju, które mogą kojarzyć się z przynętą. W Lagunie Beqa na Fidżi rekin tygrysi bywa jednym z ośmiu gatunków rekinów spotykanych na nurkowaniu w Shark Reef Marine Reserve, najczęściej między czerwcem a sierpniem, ale zdecydowanie rzadziej niż stale obecne tam żarłacze tępogłowe.

Rekin tygrysi różni się od bull sharka (żarłacza tępogłowego) wyraźnie: jest większy, ma charakterystyczne pasy w młodym wieku i nie wpływa do rzek, podczas gdy bull shark toleruje słodką wodę na tyle dobrze, że wpływa setki kilometrów w głąb lądu. Oba gatunki należą do najczęściej wymienianych w statystykach ataków na ludzi, ale zorganizowane nurkowanie pod okiem doświadczonego przewodnika, z zachowaniem dystansu i spokojnych ruchów, uznaje się za bezpieczne. IUCN klasyfikuje rekina tygrysiego jako gatunek bliski zagrożenia: presja połowowa na płetwy i połowy sportowe to główne zagrożenia dla populacji, mimo że gatunek wciąż pozostaje szeroko rozpowszechniony w tropikalnych i subtropikalnych wodach całego świata.

Najczęstsze pytania

Gdzie na pewno zobaczę rekina tygrysiego pod wodą?

Najpewniej przy Fuvahmulah na Malediwach: to jedyna na świecie lokalizacja z praktycznie gwarantowanymi, całorocznymi spotkaniami, dzięki głębokim urwiskom otaczającym wyspę. Wysoką szansę daje też Tiger Beach na Bahamach, zwłaszcza w sezonie październik-styczeń, gdy przypływa najwięcej dużych samic. W Lagunie Beqa na Fidżi rekin tygrysi bywa spotykany, najczęściej czerwiec-sierpień, ale rzadziej niż inne gatunki rekinów tego miejsca.

Czy nurkowanie z rekinami tygrysimi jest bezpieczne?

Prowadzone przez doświadczonych operatorów, z jasnymi zasadami zachowania, uchodzi za bezpieczne. Na Tiger Beach nurkowie klęczą nieruchomo na piasku, nie odwracają się plecami do podpływającego rekina i unikają białych oraz srebrnych elementów stroju, kojarzących się z przynętą. Rekin tygrysi jest drugim, po żarłaczu białym, gatunkiem najczęściej odpowiedzialnym za ataki na ludzi, ale na zorganizowanych nurkowaniach przewodnicy kontrolują dystans i zachowanie grupy.

Jaki poziom nurkowy jest potrzebny na spotkanie z rekinem tygrysim?

Wymagania różnią się między miejscami i operatorami. Na Tiger Beach na Bahamach standardowe nurkowanie na 8-10 m wymaga certyfikatu dowolnej uznanej organizacji, a PADI rekomenduje dodatkowo kurs Aware Shark Conservation Diver; część operatorów oferuje też wariant bez certyfikatu, w klatce z zasilaniem powietrza z powierzchni. Na Fuvahmulah wymagania zależą od centrum: niektóre przyjmują nurków Open Water Diver, inne zalecają Advanced Open Water ze względu na prąd i głębokość, a specjalistyczny kurs Fuvahmulah Tiger Shark Safety Diver wymaga wcześniejszej certyfikacji Advanced Open Water.

Czym różni się rekin tygrysi od bull sharka (żarłacza tępogłowego)?

Rekin tygrysi jest wyraźnie większy: zwykle 3-4,2 m długości wobec maksymalnie 3,5 m u bull sharka, a młode osobniki mają charakterystyczne ciemne pasy na ciele, zanikające z wiekiem. Bull shark wyróżnia się za to tolerancją na słodką wodę, wpływa setki kilometrów w górę rzek, czego rekin tygrysi nie robi. Dieta rekina tygrysiego jest wyjątkowo szeroka: poluje na ryby, żółwie, węże morskie, ptaki, delfiny, a nawet mniejsze rekiny, przez co bywa nazywany 'śmietnikiem oceanów'.

Jak rozpoznać rekina tygrysiego pod wodą?

Po ciemnych plamach i pionowych pasach na bokach ciała, które przypominają wzór tygrysiej sierści: u młodych osobników są wyraźne, a z wiekiem stopniowo zanikają. Głowa jest szeroka i klinowata, a zęby, w przeciwieństwie do większości rekinów, mają ten sam ząbkowany kształt zarówno w górnej, jak i dolnej szczęce, przystosowany do rozrywania twardych pancerzy żółwi.

Jaki jest status ochronny rekina tygrysiego?

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) klasyfikuje żarłacza tygrysiego jako gatunek bliski zagrożenia (Near Threatened). Głównym zagrożeniem są połowy na płetwy oraz połowy sportowe; w 2010 roku gatunek trafił na czerwoną listę owoców morza Greenpeace International, obejmującą ryby pozyskiwane z niezrównoważonych połowów.

Źródła