Skrzydlice

Bezpośredni atak na nurka jest rzadkością, ale osaczona skrzydlica potrafi ustawić się kolcami w stronę intruza i wbić w skórę jadowite kolce: dwa brzuszne, trzy odbytowe i trzynaście grzbietowych, łącznie osiemnaście. Jad wywołuje silny, piekący ból, a u człowieka może dodatkowo powodować nudności, gorączkę, drętwienie kończyn i, rzadko, u dzieci, seniorów lub osób uczulonych, reakcję zagrażającą życiu. Zasada jest prosta: obserwować z bezpiecznej odległości i nigdy nie dotykać ryby gołą ręką.

Rodzimy zasięg skrzydlic (rodzaj Pterois) obejmuje Ocean Indyjski i zachodni Pacyfik: od Morza Czerwonego, przez Filipiny i Indonezję, po południową Japonię, Koreę i wschodnie wybrzeże Australii. Na przełomie lat 80. i 90. XX wieku skrzydlica pojawiła się u wybrzeża Florydy i w ciągu niespełna dekady rozprzestrzeniła się na cały zachodni Atlantyk i Karaiby, w tym wody Belize i Meksyku, gdzie dziś jest gatunkiem obcym bez naturalnych wrogów.

Najbardziej prawdopodobnym wyjaśnieniem pozostaje handel akwarystyczny: złowione u wybrzeża Florydy ryby przypominały wyglądem osobniki z Filipin, a skrzydlice bywają zbyt wymagające w hodowli dla początkujących akwarystów, którzy część z nich wypuszczali do naturalnych wód. Pierwszy udokumentowany okaz zaobserwowano tam już w 1985 roku, jeszcze przed huraganem Andrew z 1992 roku, który zniszczył akwarium w Miami i według jednej z teorii wypuścił do zatoki Biscayne kolejne ryby. Od 2004 roku populacja w niektórych rejonach rosła nawet o 700% w ciągu czterech lat, docierając stopniowo do Bahamów, Belize, Meksyku, a później aż po Wenezuelę i Brazylię.

Tak, po prawidłowym oprawieniu mięso jest bezpieczne, bo jad znajduje się wyłącznie w kolcach, nie w tkance. Organizacja NOAA od 2010 roku prowadzi w Stanach Zjednoczonych i na Karaibach kampanię zachęcającą do jedzenia skrzydlic jako jednej ze skutecznych metod ograniczania inwazyjnej populacji, opisując smak jako maślany i delikatny. W Belize z kolców i płetw robi się też biżuterię, a lokalni divemasterzy regularnie odławiają skrzydlice włócznią podczas nurkowań rekreacyjnych.

Charakterystyczne są szerokie, wachlarzowate płetwy piersiowe i najeżona długimi, luźno rozstawionymi kolcami płetwa grzbietowa, a ciało pokrywają kontrastowe, biało-czerwono-czarne pasy ostrzegające przed jadem. Dorosłe osobniki osiągają do około 45 centymetrów. Dzień spędza nieruchomo w szczelinach rafy z głową pochyloną w dół, a aktywność zaczyna o zmierzchu: osacza mniejsze ryby, kraby i krewetki rozłożonymi płetwami piersiowymi, spychając je w ślepy zaułek, albo atakuje znienacka pojedynczo pływającą zdobycz i połyka ją w całości szerokim pyskiem.

Samica składa od 2 do 15 tysięcy jaj na jedno tarło, a tarła powtarzają się przez cały rok, więc jedna skrzydlica może wyprodukować nawet około 2 milionów jaj rocznie. W zaatakowanych wodach zachodniego Atlantyku brakuje jej naturalnych wrogów: w rodzimym Indo-Pacyfiku poluje na nią między innymi murena, barakuda czy większe blaszkozębowate, ale te gatunki nie rozpoznają jej jako zdobyczy na Karaibach. Badania pokazują, że pojedyncza skrzydlica na rafie potrafi zmniejszyć liczebność młodych ryb rafowych nawet o 79%, a modele wskazują na możliwy spadek różnorodności raf zachodniego Atlantyku nawet o 80%.