Fotografia podwodna

Fotografia podwodna to praktyka rejestrowania obrazów pod powierzchnią wody, najczęściej podczas nurkowania ze sprzętem, ale też na snorkelingu, przy nurkowaniu z zasilaniem z powierzchni, z łodzi podwodnej czy zdalnie sterowanego pojazdu podwodnego. Fotografowie posługują się głównie dwoma podejściami: obiektywami szerokokątnymi albo makro, a oba pozwalają skrócić dystans do obiektu, co ogranicza rozmycie obrazu wywołane cząstkami zawieszonymi w wodzie. Przy obiektywach makro refrakcja przez port aparatu nie stanowi problemu, więc fotografowie używają zwykle płaskiego portu szklanego, w przeciwieństwie do portów kopułkowych typowych dla szerokiego kąta. Obiekt makro jest zwykle bardzo blisko obiektywu, a światło otoczenia rzadko wystarcza do naświetlenia kadru, więc lampa błyskowa pracuje tam zwykle pełną mocą, podczas gdy szeroki kąt częściej łączy światło naturalne z doświetleniem.

Ta różnica sprzętowa przekłada się wprost na wybór trasy. W Malezji, w rejonie Sipadanu, oba style leżą kilkanaście minut łodzią od siebie: Kapalai ma płytkie rafy i piaszczyste płycizny z mantis shrimp, żabnicami i ślimakami nagoskrzelnymi pod obiektyw makro, Mabul słynie z muck divingu z rzadkimi drobnymi stworzeniami jak ghost pipefish czy hairy frogfish, a sam Sipadan to już inny kadr: dramatyczne ściany, szkoła barakud tworząca przy Barracuda Point charakterystyczne tornado i żółwie odpoczywające licznie na Turtle Patch, materiał, który wymaga szerokiego kąta, żeby uchwycić skalę sceny. Na zewnętrznych rafach Coral Sea w Australii szeroki kąt ma już inny plan zdjęciowy: przy Cod Hole ogromne garupy ziemniaczane, przekraczające metr długości i 100 kg wagi, zbliżają się do nurka na wyciągnięcie ręki, a przy Osprey Reef bywa nawet 50 rekinów rafowych naraz nad ścianą schodzącą do około 1000 metrów. Raja Ampat w Indonezji notuje ponad 1500 gatunków ryb, więcej niż jakikolwiek inny region na Ziemi, a przy Cape Kri padł rekord: 374 gatunki policzone podczas jednego 90-minutowego nurkowania, gęstość życia, która daje materiał na obie techniki naraz.

Pod wodą kolory znikają z głębokością w przybliżonej kolejności: czerwień przestaje być rozróżnialna dla oka około 5 metrów, pomarańcz około 10, żółty około 20, zielony około 30, a niebieski sięga najgłębiej, nawet do 60 metrów i dalej. To przybliżenia branżowo-edukacyjne, nie stała laboratoryjna, bo zależą od przejrzystości wody i kąta padania słońca, ale już w pierwszych 10 metrach woda pochłania około połowy widzialnego światła. Lampy błyskowe i światła wideo emitują pełne spektrum bieli, dzięki czemu przywracają te barwy i przebijają niebiesko-zielone tło, w granicach zasięgu światła na każdej głębokości. Filtry czerwone działają inaczej: blokują dominujące światło niebiesko-zielone, żeby sensor aparatu lepiej zarejestrował pozostałe kolory przy świetle otoczenia, ale są zależne od głębokości i sprawdzają się zwykle tylko między 3 a 15 metrami, tam gdzie kończy się już skuteczny zasięg filtra.

Aparat w ręku zmienia też odpowiedzialność nurka wobec rafy. Green Fins, jedyny międzynarodowo uznany program ograniczający wpływ nurkowania i snorkelingu na środowisko, prowadzony od 2004 roku przez The Reef-World Foundation, powstał między innymi z takich danych: badanie Roche i współautorów z 2016 roku wykazało, że nurkowie trzymający aparat odpowiadali za 52,7% obserwowanych kontaktów nurka z rafą, choć tempo kontaktów na jednego nurka było zbliżone niezależnie od tego, czy trzymał sprzęt fotograficzny. Liczba ta odzwierciedla przede wszystkim to, jak wielu dzisiejszych nurków nosi aparat, nie wyższą szkodliwość samego fotografowania, ale konsekwencje są te same: rozproszenie uwagi zmienia pływalność i pozycję ciała, a przesuwanie zwierząt czy koralowców dla lepszego kadru stresuje zwierzęta i niszczy ekosystem. Kodeks Green Fins sprowadza to do prostych zasad: patrz, ale nigdy nie dotykaj, utrzymuj dobrą kontrolę pływalności i nie karm ryb dla ujęcia. Na liveaboardach nastawionych na fotografów praktyka wygląda inaczej niż na zwykłej łodzi dziennej: osobny stolik na pokładzie nurkowym służy do składania i regulacji sprzętu, sprężone powietrze osusza obudowę przed otwarciem, a osobny zbiornik do płukania, oddzielony od reszty sprzętu nurkowego, chroni wrażliwe komponenty aparatu przed zanieczyszczeniem krzyżowym, podczas gdy stacje ładowania wbudowane w pokład pozwalają uzupełnić baterie bez zdejmowania pianki w przerwie powierzchniowej.