Rajki mobula (mobula/diabły morskie)

Mobula, rodzaj z rodziny mantowatych (Mobulidae), obejmuje dziś kilka gatunków żyjących i kilka znanych już tylko z kopalnych szczątków (łącznie z gatunkami wymarłymi Wikipedia PL wymienia 16). Nazwa rodzajowa nawiązuje do greckiego słowa “diabolos”, czyli diabeł: stąd polska nazwa “diabły morskie”, którą zawdzięczają cefalicznym płetwom przypominającym parę rogów, a które w rzeczywistości służą do kierowania planktonu prosto do pyska. Do tego samego rodzaju należą też wielkie manty (Mobula birostris i Mobula alfredi), ale ten hub skupia się na mniejszych krewniakach, które zamiast pojedynczych spotkań oferują coś rzadszego: całe ławice liczące tysiące osobników naraz.

Najbardziej znany spektakl tego typu, “mobula fever”, rozgrywa się wiosną w Zatoce Kalifornijskiej w Meksyku: przy La Ventanie, około 45 minut drogą od La Paz, oraz przy południowym cyplu wyspy Cerralvo. Bohaterką jest mobula Munka (Mobula munkiana), najmniejszy gatunek w rodzaju, o rozpiętości płetw do około 1,1-1,3 metra i purpurowo-szarym grzbiecie z ciemną “obrożą” w okolicy głowy. Sezon trwa najczęściej od kwietnia do czerwca, a spotkania odbywają się wyłącznie na snorkelingu i swobodnym nurkowaniu, bez butli. To właśnie ten gatunek najczęściej wyskakuje nad powierzchnię wody, wykonując w locie salta i obroty na wysokości do około 3 metrów: naukowcy wiążą te akrobacje z “wirem godowym”, rytuałem zalotów, w którym ławica krąży godzinami, a rozród przypada głównie na okres marzec-sierpień ze szczytem w maju.

Drugie miejsce, gdzie warto szukać mobuli w liczbie mnogiej, leży po drugiej stronie Atlantyku: Princess Alice Bank na Azorach, podwodna góra wznosząca się z głębi ponad 1000 metrów do płycizny 30-40 metrów pod powierzchnią, około 45 mil morskich od wyspy Pico. W sezonie lipiec-wrzesień krąży tam w “karuzeli” mobula chilijska (Mobula tarapacana), gatunek wyraźnie większy, o rozpiętości płetw do 3,7 metra i statusie krytycznie zagrożonego wyginięciem. To także jedno z najgłębiej nurkujących zwierząt oceanicznych: poza sezonową agregacją przy szczycie góry potrafi żerować nawet blisko 1900 metrów pod powierzchnią, po czym wraca się wygrzać w cieplejszej wodzie przy powierzchni. Ze względu na silne prądy i odległość od brzegu nurkowanie tam wymaga poziomu Advanced Open Water i co najmniej 50 zalogowanych nurkowań, a mimo to mobule opisywane są jako spokojne i ciekawskie: same podpływają bliżej, nie okazując lęku wobec ludzi.