Rekiny młoty

Największe na świecie ławice rekinów młotów tworzą się przy Wyspie Kokosowej w Kostaryce w sezonie czerwiec-grudzień, a przy wyspie Fuvahmulah na Malediwach widuje się je od stycznia do kwietnia. Ściany młotów pojawiają się też przy wyspie Wolf na Galapagos przez cały rok oraz sezonowo na Sipadanie w Malezji i w Deep South w Egipcie.

Głowomłot tropikalny (rekin młot) z bliska w błękitnej wodzie, drugi młot i ławica ryb w tle - zdjęcie poglądowe
Fot. Barry Peters, CC BY 2.0 · źródło

Gdzie i kiedy

MiejsceKiedyUwagi
Kostaryka: Wyspa Kokosowa (Bajo Alcyone)czerwiec-grudzieńTo szczyt sezonu: prądy oceaniczne przynoszą najwięcej dużej fauny pelagicznej, a Wyspa Kokosowa słynie z największych na świecie ławic rekinów młotów, między innymi przy Bajo Alcyone.
Malediwy: Fuvahmulah (Atole Południowe)styczeń-kwiecieńWyspę otaczają głębokie oceaniczne urwiska i kanały, gdzie rekiny młoty i kosogony pojawiają się najczęściej właśnie w tym oknie.
Ekwador: Galapagos, wyspa Wolfcały rokWolf słynie z gromadzących się ławic rekinów młotów; silniejszy prąd Humboldta (lipiec-grudzień) ogólnie przynosi więcej dużej fauny pelagicznej w rejonie.
Egipt: Deep South (Elba Reef)marzec-listopadRekiny młoty pojawiają się okazjonalnie na plateau Elba Reef, obok szarych rekinów rafowych, barakud i tuńczyków.
Egipt: Złoty Trójkąt (Wyspy Braci)czerwiec-wrzesieńSzczyt sezonu na rekiny młoty w Morzu Czerwonym przypada na najcieplejsze miesiące, między innymi przy Wyspach Braci na trasie liveaboardu.
Malezja: Sipadankwiecień-październik (sezonowo)Rekiny młoty pojawiają się przy ścianach Sipadanu sezonowo i nie na każdym nurkowaniu; kwiecień-październik to pora sucha z najstabilniejszymi warunkami nurkowymi w regionie.
Kolumbia: Malpelostyczeń-majW sezonie suchym przy stanowisku La Nevera gromadzą się ławice liczące nawet 200-300 rekinów młotów; Malpelo tworzy z Wyspą Kokosową i Galapagos Trójkąt Rekinów Młotów.
Honduras: Roatáncały rok, sezon suchy marzec-październikNa południowym skraju rafy mezoamerykańskiej młoty pływają obok rekinów karaibskich i nianiek.
Papua Nowa Gwinea: Zatoka Kimbemaj-listopadRekiny młoty trzymają się zewnętrznych raf zatoki razem z żarłaczami srebrnopłetwymi.
Sudan: Sanganebpaździernik-lipiecRekiny młoty pływają wzdłuż ścian jedynego atolu Morza Czerwonego, w towarzystwie rekinów szarych rafowych i żółwi szylkretowych.
Wyspy Salomona: Laguna Marovo, Uepimaj-sierpieńRekiny młoty pojawiają się przy Uepi od maja do sierpnia, a na pobliskiej stacji czyszczenia manty kręcą się przez cały rok.

Głowomłot tropikalny (Sphyrna lewini), gatunek najczęściej tworzący ściany przy nurkowiskach takich jak Wolf na Galapagos czy Wyspa Kokosowa, osiąga od 2,5 do 5 metrów długości i wagę do około 400 kilogramów. Spłaszczona głowa w kształcie młota, zwana cefalofoilem, rozprasza elektroreceptory na szerszej powierzchni, dzięki czemu rekin skuteczniej wyczuwa ukryte w piasku płaszczki i inne ofiary. Boczne umieszczenie oczu daje mu też niemal pełne, 360-stopniowe pole widzenia w pionie oraz większą głębię widzenia binokularnego niż u rekinów o klasycznej sylwetce głowy. Niektóre gatunki rekinów młotów w dzień gromadzą się w dużych, czasem liczących setki osobników ławicach, często przy podwodnych górach i wyspach oceanicznych, a wieczorem się rozpraszają: każdy osobnik poluje już samotnie na mniejsze ryby, zwłaszcza płaszczki, i bezkręgowce.

Szansa na spotkanie ławicy rośnie tam, gdzie prądy spiętrzają się przy podwodnych górach i wyspach oceanicznych, z dala od brzegu. Przy Wyspie Kokosowej w Kostaryce najsłynniejszym punktem jest Bajo Alcyone, na Galapagos ławice gromadzą się przy wyspie Wolf, a przy Fuvahmulah na Malediwach młoty podchodzą blisko głębokich oceanicznych urwisk otaczających wyspę. Rekiny młoty odwiedzają też stacje czyszczące, gdzie mniejsze ryby usuwają pasożyty z ich skóry, a same rekiny na chwilę zwalniają i krążą niemal w miejscu, wpadając niemal w trans: to moment, w którym nurkowie mają największą szansę podpłynąć bliżej, zamiast obserwować przepływającą z daleka ławicę.

Rekiny młoty nie są uznawane za niebezpieczne dla ludzi i zwykle nie zachowują się wobec nurków agresywnie, za to są wyraźnie płochliwe: unikają hałasu i chmury bąbelków wydychanej przez klasyczny sprzęt do nurkowania, więc częściej odpływają, niż podpływają bliżej. Spokojny oddech, brak gwałtownych ruchów i rezygnacja z płynięcia wprost na ławicę zwiększają szansę, że rekiny zostaną dłużej w zasięgu wzroku, zamiast odpłynąć w błękit. Populacje głowomłota tropikalnego spadły w ostatnich dekadach na tyle mocno, że gatunek figuruje na liście IUCN jako krytycznie zagrożony wyginięciem, głównie z powodu połowów na płetwy.

Na tych wyprawach możesz spotkać Rekiny młoty (5)

Artykuły

Najczęstsze pytania

Gdzie najłatwiej zobaczyć ławicę rekinów młotów?

Wyspa Kokosowa w Kostaryce, w sezonie czerwiec-grudzień, słynie z największych na świecie ławic rekinów młotów, szczególnie przy punkcie Bajo Alcyone. Podobne szanse daje Fuvahmulah na Malediwach od stycznia do kwietnia oraz wyspa Wolf na Galapagos przez cały rok. Sipadan w Malezji i Deep South w Egipcie pokazują młoty rzadziej, sezonowo i bez gwarancji spotkania.

Kiedy jest sezon na rekiny młoty?

Zależy od miejsca: przy Wyspie Kokosowej szczyt sezonu przypada na czerwiec-grudzień, gdy prądy oceaniczne przynoszą najwięcej dużej fauny pelagicznej, a przy Fuvahmulah na Malediwach młoty pojawiają się najczęściej od stycznia do kwietnia. Na Galapagos ławice przy wyspie Wolf spotyka się przez cały rok, choć silniejszy prąd Humboldta od lipca do grudnia ogólnie przynosi więcej dużych zwierząt w tym rejonie.

Czy rekiny młoty są niebezpieczne dla nurków?

Nie, głowomłot tropikalny (Sphyrna lewini), gatunek najczęściej tworzący ściany przy miejscach takich jak Wolf czy Wyspa Kokosowa, nie jest uznawany za niebezpieczny dla ludzi i zwykle nie zachowuje się agresywnie. Jest za to płochliwy: unika hałasu i bąbelków ze sprzętu do nurkowania, więc częściej trzyma dystans i odpływa, niż podpływa bliżej.

Dlaczego rekiny młoty tworzą ławice w ciągu dnia?

Niektóre gatunki rekinów młotów, w tym głowomłot tropikalny, w dzień gromadzą się w dużych ławicach, czasem liczących setki osobników, często przy podwodnych górach i wyspach oceanicznych. Wieczorem ławica się rozprasza i każdy rekin poluje już samotnie, żerując głównie na mniejszych rybach, zwłaszcza płaszczkach, i bezkręgowcach.

Po co rekinom młotom taki kształt głowy?

Spłaszczona, młotowata głowa, zwana cefalofoilem, rozprasza elektroreceptory na szerszym obszarze, dzięki czemu rekin skuteczniej wykrywa ukryte w piasku płaszczki i inne ofiary. Boczne umieszczenie oczu daje mu też niemal pełne, 360-stopniowe pole widzenia w pionie oraz większą głębię widzenia binokularnego niż u rekinów o klasycznej sylwetce głowy.

Czy spotkanie z rekinami młotami jest gwarantowane?

Nie, to dzikie zwierzęta migrujące za prądami i planktonem, więc żadne miejsce nie daje stuprocentowej pewności spotkania. Nawet przy Wyspie Kokosowej w szczycie sezonu (czerwiec-grudzień) obecność ławic zależy od prądów i warunków danego dnia, a przy Sipadanie czy w Deep South w Egipcie młoty pojawiają się jedynie sezonowo i okazjonalnie.

Źródła