Nurkowania z zodiaków

Nurkowanie z zodiaka (RIB-a, pangi) oznacza dojazd do miejsca nurkowego małą, szybką łodzią nadmuchiwaną zamiast wejścia z pokładu dużej jednostki: taka łódź podpływa bezpośrednio nad rafę, a po nurkowaniu odbiera nurków wprost z wody, bez powrotu do liny kotwicznej. Standardem jest to na Galapagos, gdzie cały transport nurków prowadzi lokalna panga, bo duże liveaboardy nie mogą zakotwiczyć bezpośrednio przy miejscach nurkowych. W Komodo tender towarzyszy niemal każdemu nurkowaniu, bo to dryf w silnym prądzie. Na łodziach safari nurkowego południowego Egiptu (Fury Shoals, St. John's) zodiaki dowożą nurków do rozproszonych miejsc nurkowych. Wejście do wody z niskiej burty zodiaka odbywa się techniką backroll, często jako negative entry przy silniejszym prądzie.

Nurkowie schodzą do wody przewrotem w tył z burty pontonu - zdjęcie poglądowe
Fot. Peter Southwood, CC BY-SA 4.0 · źródło

Gdzie i kiedy

MiejsceKiedyUwagi
Ekwador: Galapagos (pangi z łodzi safari nurkowego)cały rokDuże liveaboardy nie mogą zakotwiczyć bezpośrednio przy miejscach nurkowych, więc panga (lokalna nazwa zodiaka) wozi nurków i sprzęt tam i z powrotem. Negative entry (wejście z pustym BCD) jest tu standardową praktyką przy większości nurkowań, a nurkowie ze sprzętem fotograficznym zostają chwilę na powierzchni, by odebrać kamerę od załogi.
Indonezja: Komodocały rokNiemal każde nurkowanie w Komodo prowadzi się jako dryf w silnym prądzie, więc tender towarzyszy nurkom na powierzchni i odbiera ich zaraz po wynurzeniu, bez powrotu do jednostki-matki: załogi tenderów odbierają nurków niemal natychmiast po wynurzeniu, a nurkowania są zwykle ograniczone do około 60 minut.
Egipt: Marsa Alam i południecały rok (sezon nurkowy Egiptu)Na łodziach safari nurkowego południowego Egiptu (Fury Shoals, St. John's) zodiaki stoją w gotowości, by dowieźć nurków do rozproszonych miejsc nurkowych i z powrotem, tak jak przy nurkowaniu na wraku Ulysses: przy dużym ruchu tenderów sprawne wypuszczenie boi SMB ma znaczenie dla bezpieczeństwa.

Zodiak, czyli rigid inflatable boat (RIB), to lekka, ale wytrzymała łódź ze sztywnym kadłubem i bocznymi tubami pneumatycznymi. Duże liveaboardy nie mogą zakotwiczyć bezpośrednio przy większości miejsc nurkowych, dlatego to właśnie zodiak albo lokalna panga dowozi nurków od jednostki-matki na miejsce zanurzenia i z powrotem, a czasem śledzi grupę pod wodą po bańkach albo boi SMB, żeby odebrać nurków od razu po wynurzeniu (live boating), zamiast każdemu kazać wracać pod prąd do stałej kotwicy.

Na Galapagos cały program nurkowy prowadzi się z pangi: nurkowie przygotowują sprzęt na pokładzie jednostki-matki, po czym przesiadają się do mniejszej łodzi, a wejście do wody negative entry, z pustym BCD, jest tu standardową praktyką przy większości zanurzeń. W Komodo niemal każde nurkowanie to dryf w silnym, nieraz nieprzewidywalnym prądzie, więc tender towarzyszy grupie na powierzchni i podpływa wprost do wynurzających się nurków, bez czekania przy stałej kotwicy. Na łodziach safari nurkowego południowego Egiptu, w rejonie Fury Shoals i St. John’s, zodiaki stoją w gotowości i dowożą nurków do rozproszonych miejsc nurkowych, z dala od głównej jednostki.

Wejście do wody z niskiej burty zodiaka odbywa się techniką backroll: nurek siedzi tyłem do wody, przytrzymuje maskę i automat, przyciąga podbródek do klatki piersiowej i przechyla się do tyłu. Przy silniejszym prądzie robi to zwykle jako negative entry, czyli z całkowicie opróżnionym BCD, żeby szybciej zejść pod powierzchnię. Wyjście z wody przebiega w drugą stronę: nurek zdejmuje w wodzie sprzęt dodatkowy i zabezpiecza go do łodzi na lince, potem zdejmuje pas balastowy i podaje go załodze ponad pontonem, a płetwy zostają na nogach aż do wejścia na pokład silnym kopnięciem.

Sama technika backroll nie jest zarezerwowana dla zaawansowanych nurków, ale regiony, gdzie nurkowanie z zodiaka jest standardem, bywają wymagające ze względu na prąd, nie na samą łódź. Silne i zmienne prądy na Galapagos ocenia się różnie: część doświadczonych nurków liveaboardowych określa je jako jedne z trudniejszych warunków, jakie widzieli, inni jako wymagające, lecz możliwe do pokonania dla kompetentnego nurka. W Komodo nurkowanie liveaboardowe rekomenduje się wyłącznie doświadczonym nurkom, właśnie z powodu silnych i nieprzewidywalnych prądów.

Najczęstsze pytania

Jak wygląda nurkowanie z zodiaka krok po kroku?

Nurkowie przygotowują sprzęt na pokładzie jednostki-matki, po czym przesiadają się do zodiaka lub pangi, która podpływa bezpośrednio nad miejsce nurkowe: duże liveaboardy nie mogą zakotwiczyć tak blisko rafy. Wejście do wody to zwykle backroll, tyłem, z niskiej burty łodzi. Po nurkowaniu zodiak albo czeka przy kotwicy, albo w trybie live boating śledzi bańki i boję SMB prowadzącego, podpływając wprost do wynurzających się nurków.

Czym jest wejście na plecy (backroll) i czy jest trudne?

Backroll to wejście do wody tyłem, stosowane na małych łodziach jak zodiak czy RIB, bo ich burta jest zbyt nisko nad wodą na klasyczny giant stride z platformy dużej łodzi. Nurek siedzi na burcie, przytrzymuje maskę i automat, przyciąga podbródek do klatki piersiowej i przechyla się do tyłu. Nie jest to umiejętność uczona standardowo na kursie Open Water, więc bywa onieśmielająca przy pierwszych próbach, choć to jedna z trzech podstawowych metod wejścia do wody, obok giant stride z platformy i wejścia z brzegu, dobierana do typu łodzi i miejsca.

Jak wraca się na zodiak po nurkowaniu ze sprzętem?

Nurek zdejmuje w wodzie sprzęt dodatkowy, jak aparat fotograficzny, i zabezpiecza go do łodzi na krótkiej lince z klipsami, potem zdejmuje pas balastowy i przekazuje go załodze ponad pontonem. Płetwy zostają na nogach aż do wejścia na pokład: mocnym kopnięciem nurek wypycha się w górę, chwyta ponton i wchodzi do łodzi, czasem po linie przypiętej do burty. Łodzie nadmuchiwane są przy tym stabilniejsze niż małe sztywne łódki (skiffy).

Na których wyprawach nurkuje się z zodiaków?

Ten sposób nurkowania jest standardem między innymi na Galapagos, w Komodo i na południu Egiptu. Na wyprawie do Galapagos panga to jedyny sposób dotarcia do wody: łodzie safari nurkowego prowadzą z pang wszystkie nurkowania, nawet przy czterech nurkowaniach dziennie. W Komodo tender towarzyszy nurkom przy niemal każdym nurkowaniu, bo to dryf w silnym prądzie, a na łodziach safari nurkowego południowego Egiptu (Fury Shoals, St. John's) zodiaki dowożą nurków do rozproszonych miejsc nurkowych, z dala od jednostki-matki.

Czy nurkowanie z zodiaka wymaga doświadczenia?

Sama technika backroll nie jest zarezerwowana dla zaawansowanych, ale regiony, w których nurkowanie z zodiaka jest standardem, często mają wymagające warunki. Silne i zmienne prądy na Galapagos bywają oceniane przez doświadczonych nurków liveaboardowych jako jedne z trudniejszych, jakie widzieli. Inni uczestnicy tych samych rejsów oceniają je łagodniej: jako wymagające, ale możliwe do pokonania dla kompetentnego nurka. W Komodo nurkowanie liveaboardowe rekomenduje się wyłącznie doświadczonym nurkom, właśnie ze względu na silne i nieprzewidywalne prądy. Do tego dochodzi negative entry, częsty przy silniejszym prądzie, opisywany jako wymagający odwagi i oswojenia z wodą.

Źródła