Nurkowania z zodiaków
Nurkowanie z zodiaka (RIB-a, pangi) oznacza dojazd do miejsca nurkowego małą, szybką łodzią nadmuchiwaną zamiast wejścia z pokładu dużej jednostki: taka łódź podpływa bezpośrednio nad rafę, a po nurkowaniu odbiera nurków wprost z wody, bez powrotu do liny kotwicznej. Standardem jest to na Galapagos, gdzie cały transport nurków prowadzi lokalna panga, bo duże liveaboardy nie mogą zakotwiczyć bezpośrednio przy miejscach nurkowych. W Komodo tender towarzyszy niemal każdemu nurkowaniu, bo to dryf w silnym prądzie. Na łodziach safari nurkowego południowego Egiptu (Fury Shoals, St. John's) zodiaki dowożą nurków do rozproszonych miejsc nurkowych. Wejście do wody z niskiej burty zodiaka odbywa się techniką backroll, często jako negative entry przy silniejszym prądzie.

Gdzie i kiedy
| Miejsce | Kiedy | Uwagi |
|---|---|---|
| Ekwador: Galapagos (pangi z łodzi safari nurkowego) | cały rok | Duże liveaboardy nie mogą zakotwiczyć bezpośrednio przy miejscach nurkowych, więc panga (lokalna nazwa zodiaka) wozi nurków i sprzęt tam i z powrotem. Negative entry (wejście z pustym BCD) jest tu standardową praktyką przy większości nurkowań, a nurkowie ze sprzętem fotograficznym zostają chwilę na powierzchni, by odebrać kamerę od załogi. |
| Indonezja: Komodo | cały rok | Niemal każde nurkowanie w Komodo prowadzi się jako dryf w silnym prądzie, więc tender towarzyszy nurkom na powierzchni i odbiera ich zaraz po wynurzeniu, bez powrotu do jednostki-matki: załogi tenderów odbierają nurków niemal natychmiast po wynurzeniu, a nurkowania są zwykle ograniczone do około 60 minut. |
| Egipt: Marsa Alam i południe | cały rok (sezon nurkowy Egiptu) | Na łodziach safari nurkowego południowego Egiptu (Fury Shoals, St. John's) zodiaki stoją w gotowości, by dowieźć nurków do rozproszonych miejsc nurkowych i z powrotem, tak jak przy nurkowaniu na wraku Ulysses: przy dużym ruchu tenderów sprawne wypuszczenie boi SMB ma znaczenie dla bezpieczeństwa. |
Zodiak, czyli rigid inflatable boat (RIB), to lekka, ale wytrzymała łódź ze sztywnym kadłubem i bocznymi tubami pneumatycznymi. Duże liveaboardy nie mogą zakotwiczyć bezpośrednio przy większości miejsc nurkowych, dlatego to właśnie zodiak albo lokalna panga dowozi nurków od jednostki-matki na miejsce zanurzenia i z powrotem, a czasem śledzi grupę pod wodą po bańkach albo boi SMB, żeby odebrać nurków od razu po wynurzeniu (live boating), zamiast każdemu kazać wracać pod prąd do stałej kotwicy.
Na Galapagos cały program nurkowy prowadzi się z pangi: nurkowie przygotowują sprzęt na pokładzie jednostki-matki, po czym przesiadają się do mniejszej łodzi, a wejście do wody negative entry, z pustym BCD, jest tu standardową praktyką przy większości zanurzeń. W Komodo niemal każde nurkowanie to dryf w silnym, nieraz nieprzewidywalnym prądzie, więc tender towarzyszy grupie na powierzchni i podpływa wprost do wynurzających się nurków, bez czekania przy stałej kotwicy. Na łodziach safari nurkowego południowego Egiptu, w rejonie Fury Shoals i St. John’s, zodiaki stoją w gotowości i dowożą nurków do rozproszonych miejsc nurkowych, z dala od głównej jednostki.
Wejście do wody z niskiej burty zodiaka odbywa się techniką backroll: nurek siedzi tyłem do wody, przytrzymuje maskę i automat, przyciąga podbródek do klatki piersiowej i przechyla się do tyłu. Przy silniejszym prądzie robi to zwykle jako negative entry, czyli z całkowicie opróżnionym BCD, żeby szybciej zejść pod powierzchnię. Wyjście z wody przebiega w drugą stronę: nurek zdejmuje w wodzie sprzęt dodatkowy i zabezpiecza go do łodzi na lince, potem zdejmuje pas balastowy i podaje go załodze ponad pontonem, a płetwy zostają na nogach aż do wejścia na pokład silnym kopnięciem.
Sama technika backroll nie jest zarezerwowana dla zaawansowanych nurków, ale regiony, gdzie nurkowanie z zodiaka jest standardem, bywają wymagające ze względu na prąd, nie na samą łódź. Silne i zmienne prądy na Galapagos ocenia się różnie: część doświadczonych nurków liveaboardowych określa je jako jedne z trudniejszych warunków, jakie widzieli, inni jako wymagające, lecz możliwe do pokonania dla kompetentnego nurka. W Komodo nurkowanie liveaboardowe rekomenduje się wyłącznie doświadczonym nurkom, właśnie z powodu silnych i nieprzewidywalnych prądów.
Najczęstsze pytania
Jak wygląda nurkowanie z zodiaka krok po kroku?
Nurkowie przygotowują sprzęt na pokładzie jednostki-matki, po czym przesiadają się do zodiaka lub pangi, która podpływa bezpośrednio nad miejsce nurkowe: duże liveaboardy nie mogą zakotwiczyć tak blisko rafy. Wejście do wody to zwykle backroll, tyłem, z niskiej burty łodzi. Po nurkowaniu zodiak albo czeka przy kotwicy, albo w trybie live boating śledzi bańki i boję SMB prowadzącego, podpływając wprost do wynurzających się nurków.
Czym jest wejście na plecy (backroll) i czy jest trudne?
Backroll to wejście do wody tyłem, stosowane na małych łodziach jak zodiak czy RIB, bo ich burta jest zbyt nisko nad wodą na klasyczny giant stride z platformy dużej łodzi. Nurek siedzi na burcie, przytrzymuje maskę i automat, przyciąga podbródek do klatki piersiowej i przechyla się do tyłu. Nie jest to umiejętność uczona standardowo na kursie Open Water, więc bywa onieśmielająca przy pierwszych próbach, choć to jedna z trzech podstawowych metod wejścia do wody, obok giant stride z platformy i wejścia z brzegu, dobierana do typu łodzi i miejsca.
Jak wraca się na zodiak po nurkowaniu ze sprzętem?
Nurek zdejmuje w wodzie sprzęt dodatkowy, jak aparat fotograficzny, i zabezpiecza go do łodzi na krótkiej lince z klipsami, potem zdejmuje pas balastowy i przekazuje go załodze ponad pontonem. Płetwy zostają na nogach aż do wejścia na pokład: mocnym kopnięciem nurek wypycha się w górę, chwyta ponton i wchodzi do łodzi, czasem po linie przypiętej do burty. Łodzie nadmuchiwane są przy tym stabilniejsze niż małe sztywne łódki (skiffy).
Na których wyprawach nurkuje się z zodiaków?
Ten sposób nurkowania jest standardem między innymi na Galapagos, w Komodo i na południu Egiptu. Na wyprawie do Galapagos panga to jedyny sposób dotarcia do wody: łodzie safari nurkowego prowadzą z pang wszystkie nurkowania, nawet przy czterech nurkowaniach dziennie. W Komodo tender towarzyszy nurkom przy niemal każdym nurkowaniu, bo to dryf w silnym prądzie, a na łodziach safari nurkowego południowego Egiptu (Fury Shoals, St. John's) zodiaki dowożą nurków do rozproszonych miejsc nurkowych, z dala od jednostki-matki.
Czy nurkowanie z zodiaka wymaga doświadczenia?
Sama technika backroll nie jest zarezerwowana dla zaawansowanych, ale regiony, w których nurkowanie z zodiaka jest standardem, często mają wymagające warunki. Silne i zmienne prądy na Galapagos bywają oceniane przez doświadczonych nurków liveaboardowych jako jedne z trudniejszych, jakie widzieli. Inni uczestnicy tych samych rejsów oceniają je łagodniej: jako wymagające, ale możliwe do pokonania dla kompetentnego nurka. W Komodo nurkowanie liveaboardowe rekomenduje się wyłącznie doświadczonym nurkom, właśnie ze względu na silne i nieprzewidywalne prądy. Do tego dochodzi negative entry, częsty przy silniejszym prądzie, opisywany jako wymagający odwagi i oswojenia z wodą.
Źródła
- Wikipedia (EN): Rigid inflatable boat, definicja (sztywny kadłub + boczne sponsony pneumatyczne), użycie przez nurków do dotarcia na miejsce nurkowe i jako tender dla większych jednostek
- Wikidata: rigid-hulled inflatable boat (Q251295)
- Clint Cora: Scuba Diving in the Galapagos Islands, duże liveaboardy nie mogą zakotwiczyć przy miejscach nurkowych, stąd użycie pang, oraz relacja o wymagających prądach
- SingleDivers.com: Live Boating / Drift Diving, łódź śledząca bańki lub boję SMB prowadzącego zamiast czekania na kotwicy
- DiveBuddies4Life: A How-To Guide for Backroll Entries, procedura backrollu i powód stosowania go na małych łodziach/zodiakach
- PADI (oficjalny post): trzy podstawowe typy wejścia do wody (giant stride, back roll z małej łodzi, wejście z brzegu)
- Deep Blue Dive Center: 5 Tips on Making a Negative Entry, procedura i wymóg odwagi/oswojenia z wodą
- Scuba Diving (DE): How to Make a Negative Entry, backroll i giant stride jako negative entry z pustym BCD
- ScubaBoard: Getting Back Into a Zodiac, procedura wyjścia ze sprzętem (klips na sprzęt, pas balastowy przez ponton, płetwy do końca)
- Scuba Diving: How to Make a Ladderless Deep-Water Exit, kolejność podawania sprzętu przy wyjściu na zodiak/dinghy bez drabinki
- Galapagos Sky: How We Dive, całe nurkowanie prowadzone z pangi (tendera), przygotowanie sprzętu na pokładzie jednostki-matki
- Aggressor: Galapagos Aggressor III, nurkowania z dwóch tenderów, cztery nurkowania dziennie
- ScubaBoard: What I Thought of Scuba Diving in the Galapagos, negative entry jako standardowa praktyka, nurkowie z kamerą zostają na powierzchni po odbiór sprzętu
- PADI Travel: liveaboard diving w Komodo, rekomendacja tylko dla doświadczonych nurków ze względu na silne i nieprzewidywalne prądy
- Divernet: Diving Komodo (Tiare liveaboard), niemal każde nurkowanie jako dryf
- ScubaBoard: Trip Report, Komodo on Kararu, załoga tendera odbierająca nurków niemal natychmiast po wynurzeniu, nurkowania ograniczone zwykle do 60 minut
- Red Sea Explorers (post): zodiaki w gotowości do transportu nurków na miejsca nurkowe i z powrotem
- DAN Alert Diver: Red Sea Photo Safari nurkowe, dive tender przy wraku Ulysses, lokalizacje Fury Shoal i St. John's, znaczenie sprawnego wypuszczania boi SMB
- Master Liveaboards: What Certification Do I Need for a Scuba Diving Liveaboard?, wymogi certyfikacyjne i kompetencyjne dla trudniejszych destynacji
- Dane Umiko: oferta Galapagos - wyprawa do świata zwierząt
- Dane Umiko: oferta Komodo - nurkowanie na styku dwóch oceanów
- Dane Umiko: oferta Wadi Lahami: eko-obóz nurkowy na południu Egiptu




