Derawan (Kalimantan)

Nurkowanie jest możliwe niemal przez cały rok: różnica między porą suchą (marzec-październik) a deszczową (listopad-luty) ma niewielki wpływ na warunki, bo archipelag leży blisko równika. Wyjątkiem jest styczeń, gdy sztormowa pogoda sprawia, że część kurortów na Maratui wstrzymuje działalność na czas konserwacji. Temperatura wody utrzymuje się na poziomie 26-29°C, a widoczność rośnie w miarę oddalania się od lądu: od 10-15 m przy Derawan po 15-30 m i więcej przy Maratui.

Głównym punktem wjazdu jest lotnisko Samarinda International Airport w Kalimantanie Wschodnim, skąd trzeba dalej dotrzeć drogą i łodzią na wyspy. Od 2015 roku działa też lotnisko Maratua Airport z pasem startowym o długości 1200 metrów, z którego startują czarterowe loty kilku kurortów na Maratui.

Większość stanowisk jest dostępna dla nurków od poziomu początkującego: głębokości sięgają od 5 do ponad 40 metrów, a warunki są łagodne. Wyjątkiem jest kanał na Maratui znany jako Big Fish Country: nurkowanie na głębokości 30 metrów z bardzo silnymi prądami i lokalnymi wirami wodnymi, które operatorzy nurkowi rekomendują wyłącznie osobom z minimum 100 zalogowanymi nurkowaniami.

Derawan leży w Trójkącie Koralowym i mieści 872 gatunki ryb rafowych oraz 507 gatunków koralowców. Wśród gatunków chronionych są żółwie zielone i szylkretowe, pięć gatunków wielkich małży (tridakny) oraz kraby kokosowe. W wodach otwartych spotyka się rekiny rafowe, rekiny młoty, rekiny lisie, manty, orlenie oraz wielkie ławice barrakud i ostroboków.

Wnętrze wyspy Kakaban skrywa izolowane, słonawe jezioro z milionami bezżądłowych meduz czterech gatunków, wśród których najliczniejsza jest meduza plamista (Mastigias cf. papua). Meduzy straciły zdolność żądlenia w toku izolacji trwającej miliony lat, bo w jeziorze nie mają naturalnych drapieżników. To jedno z nielicznych miejsc na świecie, gdzie można bezpiecznie pływać wśród meduz, obok Wysp Togian w Indonezji i Rock Islands w Mikronezji.

W wodach przy Talisayan, około dwóch godzin łodzią od Derawan, rekiny wielorybie pojawiają się przez cały rok: żerują wczesnym rankiem przy tradycyjnych platformach rybackich (bagan) na sardele uciekające z sieci. Przy samym Derawan rekiny wielorybie spotyka się głównie od listopada do marca. Od 2014 roku badacze WWF zidentyfikowali w wodach Berau 93 osobniki, w większości młode samce o długości 3-7 metrów (dane z 2018 roku). Najlepsze szanse na spotkanie dają dni w okolicach nowiu.

Derawan to zamieszkana wyspa z rozwiniętą bazą noclegową i muck divingiem: koniki morskie, ośmiornice niebieskopierścieniowe i ryby-widma. Kakaban to izolowana wyspa ze słonawym jeziorem bezżądłowych meduz i stromymi ścianami rafowymi. Sangalaki to niezamieszkana wyspa z piaszczystymi rowami, gdzie manty żerują niemal codziennie, i największym w Indonezji lęgowiskiem żółwi zielonych. Maratua to atol na krawędzi głębokiego Morza Celebes, z pionowymi ścianami, silnymi prądami i kanałem, w którym gromadzą się ogromne ławice barrakud.