Yap

Yap to grupa czterech głównych wysp w stanie Yap, część Karolinów na zachodnim Pacyfiku Mikronezji, między Palau a Guam, około 600 mil (ok. 966 km) na wschód od Filipin. Przy stacjach czyszczących w kanałach Mi'l i Goofnuw rezydentne manty rafowe (Mobula alfredi, okazjonalnie też oceaniczna Mobula birostris) pojawiają się przez cały rok, a od grudnia do kwietnia trwa ich sezon godowy z tańcem zalotów tuż nad koralowcem. Woda ma 27-29°C niezależnie od pory roku, widoczność w kanałach sięga 10-30 metrów, a na rafach i ścianach często przekracza 50 metrów. Poza mantami w kanałach pływają grupy rekinów białopłetwych rafowych, a osobne stanowisko Vertigo słynie z rekinów czarnopłetwych i szarych rekinów rafowych. Wyspa zachowała żywą tradycję kamiennych pieniędzy (Rai): olbrzymie kamienne krążki przywożone niegdyś z Palau, wciąż stojące przy wioskach i używane w transakcjach ziemi czy małżeństwach.

Wysepka z palmami na Chuuk Lagoon, Mikronezja

Mapa z zaznaczoną lokalizacją: Yap, Mikronezja — Yap, Mikronezja© OpenStreetMap, © OpenMapTiles, Geoapify

Kiedy nurkować

Miesiąc	Temperatura wody	Widoczność	Uwagi
Grudzień-Kwiecień	27-29°C	kanały 10-30 m, rafy i ściany ponad 50 m	Pora sucha z najlepszą widocznością w roku. To też sezon godowy mant: rezydentne rafowe manty tańczą w parach i grupach przy stacjach czyszczących, szczególnie w Mi'l Channel.
Maj-Listopad	27-29°C	kanały 10-30 m, rafy i ściany ponad 50 m	Pora deszczowa, morze bywa bardziej wzburzone, ale nurkowanie trwa cały rok. Manty przenoszą się głównie do Goofnuw Channel i Valley of the Rays.

Poza nurkowaniem

Yap zachował tradycyjny ustrój wodzowski, taniec i śpiew przekazywane z pokolenia na pokolenie oraz zwyczaj żucia orzeszków betelu, wspólny dla młodych i starszych mieszkańców. Największą osobliwością wyspy są kamienne pieniądze (Rai): przy wioskach na całej wyspie, między innymi w Gachpar, stoją rzędy kamiennych krążków, z których część liczy sobie już ponad sto lat. Kamienie te wciąż zmieniają właściciela przy transakcjach ziemi, w małżeństwach i przy zadośćuczynieniu za krzywdy, mimo że na co dzień wyspa płaci dolarem amerykańskim.

Yapijczycy słyną też z tradycji żeglarskiej nawigacji: pływali otwartym oceanem bez kompasu, kierując się gwiazdami i układem fal, techniką wspólną dla nawigacji mikronezyjskiej i polinezyjskiej. Dwukadłubowe kanu Alingano Maisu, podarowane mistrzowi nawigacji Mau Piailugowi przez Polynesian Voyaging Society, cumuje dziś na Yap pod dowództwem jego syna. Po wyspie rozsiane są też pozostałości japońskich fortyfikacji z drugiej wojny światowej: bunkry i działa przeciwlotnicze z czasów, gdy Yap był bombardowany, choć nigdy nie doszło tu do lądowej inwazji.

Co zobaczysz pod wodą

Fauna

Manty Rekiny rafowe

Wyprawy do tego regionu (0)

Powiązane artykuły

Truk Lagoon nurkowanie: wraki jako główny cel wyprawyPrzewodniki po kierunkach

Najczęstsze pytania

Kiedy najlepiej nurkować z mantami na Yap?

Manty pojawiają się przy stacjach czyszczących przez cały rok, ale grudzień-kwiecień to ich sezon godowy: rezydentne manty rafowe tworzą wtedy pary i grupy, wykonując rytualny taniec zalotów tuż nad koralowcem. W tym samym oknie, grudzień-kwiecień, przypada też pora sucha z najlepszą widocznością w roku; od maja do listopada bywa więcej deszczu i wzburzonego morza, choć nurkowanie trwa cały rok.

Jak dojechać na Yap?

Główną bramą jest lotnisko Yap International (YAP), z lotami z Guam dwa razy w tygodniu; sam przelot trwa około 75 minut. Yap leży w południowo-zachodnim krańcu Mikronezji, między Palau (ok. 360 mil, 579 km) a Guam (ok. 550 mil, 885 km), około 600 mil (966 km) na wschód od Filipin. Ośrodki nurkowe działają w Colonii, głównym miasteczku wyspy.

Jaki poziom nurkowy jest potrzebny na stacjach czyszczących?

Stacje czyszczące leżą płytko, na 6-20 metrach, a nurkowie zostają nieruchomo przy dnie, więc samo nurkowanie jest łagodne fizycznie. W kanałach bywa umiarkowany prąd pływowy, więc przydaje się doświadczenie w nurkowaniu dryfowym. Poza kanałami miejscowe ściany zaczynają się już na około 6 metrach i schodzą pionowo poniżej 120 metrów, więc jest tu też nurkowanie dla bardziej zaawansowanych.

Jakie rekiny i inne duże zwierzęta można spotkać poza mantami?

Przy wejściu do Valley of the Rays regularnie pływają grupy 10-20 rekinów białopłetwych rafowych, a na dnie czasem odpoczywają rekiny lamparcie. Manta Ridge patrolują też rekiny białopłetwe i szare rekiny rafowe, a osobne stanowisko Vertigo, 25-35 minut łodzią na południe od Mi'l Channel, słynie ze szkół rekinów czarnopłetwych i szarych rekinów rafowych. W Gabach Channel, przy Crescent Reef, sporadycznie pojawiają się też szkolące się rekiny młoty.

Czym są kamienne pieniądze (Rai) i gdzie je zobaczyć?

Rai to okrągłe kamienne krążki z otworem pośrodku, wykute głównie z kalcytu, o średnicy do 4 metrów (większość jest znacznie mniejsza). Surowiec pochodzi przede wszystkim z Palau, skąd Yapijczycy ciągnęli krążki tratwami za żaglowymi łodziami przez około 450 km otwartego oceanu; wartość krążka zależała od jego rozmiaru i od tego, jak trudna i niebezpieczna była konkretna wyprawa po niego. Największe kamienie, do przeniesienia których trzeba nawet 20 mężczyzn, zwykle zostają tam, gdzie stoją: właściciel zmienia się bez ruszania kamienia. Rai wciąż bywają używane przy transakcjach ziemi, w małżeństwach i przy zadośćuczynieniu za krzywdy.

Czym różni się Mi'l Channel od Valley of the Rays?

Mi'l Channel leży po wschodniej stronie głównej wyspy: przecina go Manta Ridge, dziewięciometrowa grzęda koralowa, przy której bywa naraz nawet 30 mant. Valley of the Rays znajduje się w kanale Goofnuw i mieści trzy stacje czyszczące: Merry-Go-Round (największa, kopiec koralowca sałatowego wznoszący się z około 20-metrowego dna), Car Wash (mniejsza formacja tego samego koralowca) i Manta Rock (skalna iglica sięgająca do 10 metrów pod powierzchnią). Mi'l Channel jest silniej związany z zimą i wiosną, Goofnuw Channel z latem i jesienią, ale rezydentne manty krążą przy obu kanałach przez cały rok.